Астана, 21 қазан. Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ерікті қоныс аударудың жаңа қағидалары қолданыла бастайды: бағдарлама қатысушыларына көшуге төлем, тұрғын үйді жалдау мен коммуналдық қызметтерге ай сайынғы өтемақы және тұрғын үй сатып алуға көмек көзделген, ал төрт адамдық отбасы барлық шартты орындаса, шамамен 10,35 млн теңгеге дейін ала алады.
Қағидалар Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2026 жылғы 13 қазандағы № 401 бұйрығымен бекітіліп, 14 қазанда Әділет министрлігінде тіркелді. Қоныс аударудың екі түрі болады. Өңіраралық — жұмыс күші артық облыстардан жетіспейтін өңірлерге; міндетті шарт — жаңа жерде жұмысқа орналасуға немесе өз ісін ашуға көмек. Облыс ішіндегі — экономикалық әлеуеті төмен елді мекендерден неғұрлым перспективалы жерлерге: ауылдан моноқалаларға, аудан және облыс орталықтарына, сондай-ақ облыс орталықтарынан негізінен аграрлық бағыттағы ауылдарға, соның ішінде шекара маңындағы аудандарға.
Мемлекет көшуге қолдау көрсететін кетуші өңірлер ретінде Алматы, Жамбыл, Маңғыстау және Түркістан облыстары, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент аталған. Қызылорда облысы мен Жетісу облысы еңбек күші артық өңірлер тізбесінен алынып тасталды. Бағдарламаға жұмыссыздар, сұранысқа ие мамандық иелері, шаруа және фермер қожалықтарының басшылары және тарихи отанына оралған этникалық қазақтар — қандастар қатыса алады. Қоныс аударушыларды қабылдайтын елді мекендердің тізбелерін және сұранысқа ие мамандардың тізімдерін әкімдіктер жыл сайын 15 желтоқсанға дейін бекітуі тиіс.
Қаладағы тұрғын үйді жалдау мен коммуналдық қызметтерге ай сайынғы өтемақы бір адамға 20 АЕК, екі-төрт адамдық отбасына 25 АЕК, бес және одан да көп адамдық отбасына 30 АЕК болады; 2026 жылғы АЕК бойынша бұл 86 500 теңгеден 129 750 теңгеге дейін. Ауылдарда төлем айына 15–21 АЕК құрайды. Өтемақының шекті мөлшері 1 160 АЕК-пен шектеледі — 2027 жылғы 4 693 теңгелік АЕК бойынша бұл 5 443 880 теңге. Басқа өңірлерден қызметкер қабылдайтын жұмыс берушілерге де жеке қолдау шаралары көзделген.
Қолдау алған адам қоныс аударған өңірде бес жыл тұруға міндетті: егер ол үкімет белгілеген өңірлерден одан бұрын өз еркімен кетсе, алынған төлемдерді бюджетке қайтаруды талап етуі мүмкін. Көмек кез келген елді мекенге көшкенде емес, тек бекітілген тізбелерге енгізілгендеріне көшкенде беріледі.
Мәні неде: Мемлекет халқы тығыз қалалар мен еңбек күші артық облыстардан жұмыскер жетпейтін жерлерге көшкендерге ақша төлеуді жалғастырады, бірақ 2027 жылдан бастап қаражат жаңа жердегі жұмысқа не өз ісіне және сол жерде бес жыл тұруға қатаңырақ байланады. Қызылорда облысы мен Жетісу кетуші өңірлер қатарынан шықты.
Бұл кімге тиімді: Бағдарламаның мақсаты бойынша жұмыскер жетпейтін өңірлерге және көшуге, жалдауға, тұрғын үйге төлем алатын қоныс аударушылардың өздеріне. Бағдарламаның жалпы құны мен 2027 жылғы квоталар дереккөздерде аталмаған.
Негізгі мәлімет: Өңіраралық еңбек ұтқырлығы бағдарламасы қазір де жұмыс істейді: 2026 жылы көшуге берілетін біржолғы субсидия отбасының әр мүшесіне 70 АЕК, яғни 302 750 теңге, ал 1 шілдедегі жағдай бойынша мұндай субсидияны 3 420 адам алған, тағы 3 432 азаматқа тұрғын үйді жалдау мен коммуналдық қызметтерге өтемақы төленген.
Пайдаланылған дереккөздер тізімі: Kazinform, Ак Жайык, Qaz365, Exclusive.kz, Arasha.kz, Mybuh.kz, BES.media
Материалды дайындау кезінде жасанды интеллект пайдаланылды.
