Жаңатас, 20 қараша. Geologex компаниясы 2027–2043 жылдары Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы Жаңатас фосфорит кен орнының екінші үйіндісін өңдеп, одан тыңайтқыш өндіруге арналған фосфорит концентратын шығаруды жоспарлап отыр, деп хабарлайды қоғамдық тыңдауға арналған құжаттаманы зерттеген inbusiness.kz.
Тыңдау желтоқсанның ортасына, үйіндіден 3 км жердегі Жаңатас қаласына белгіленген. Жоба бойынша компания жылына 500 мың тоннаға дейін үйінді массасын, ал бүкіл мерзімде 8,3 млн тонна фосфат-кремнийлі тақтатасты өңдейді: үйіндінің Шығыс учаскесінде 6,3 млн тонна, Батыс учаскесінде 2,1 млн тонна. Шығыс учаскені шамамен 13 жылда, Батыс учаскені тағы шамамен төрт жылда игеру көзделген.
Үйінді — Жаңатас кендерін игеру кезінде жиналған аршылған жыныстар мен кондицияға сай емес тақтатастар. Жоба бойынша ондағы фосфор бесоксидінің орташа мөлшері шамамен 13,9–14%. Шикізат жарылыс жұмыстарынсыз, рентген-радиометриялық сепарация әдісімен байытылады: қондырғы әр кесектен шағылған рентген сәулесін тіркеп, бай кесектерді бос жыныстан автоматты түрде бөледі. Компания жылына 500 мың тоннадан құрамындағы пайдалы компонент 24%-ға дейінгі 204 167 тонна концентрат алуды көздейді; қалған 295 833 тонна үйіндіде қоймаланатын қалдық болады.
Жоба фосфор тыңайтқыштары өндірісі құлдыраған кезде пайда болып отыр. EnergyProm Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша есептегендей, 2026 жылғы қаңтар — қазанда олардың Қазақстандағы өндірісі 3,6 есе қысқарып, 26,4 мың тоннадан 7,3 мың тоннаға түсті. Салыстыру үшін, 2021 жылдың осы айларында ел 166,1 мың тонна өндірген. Қаңтар — тамызда отандық өнім фосфор тыңайтқыштарына ішкі сұраныстың 87,5%-ын жапты, бір жыл бұрын бұл үлес 98,9% еді.
Жобаның құны қанша екені және Geologex компаниясының артында кім тұрғаны зерттелген материалдарда айтылмаған.
Мәні неде: Компания фосфорды жаңа карьерден емес, Жаңатасты бұрынғы игеруден қалған үйіндіден алмақ. Жоба 17 жылға есептелген және биыл елде өндірісі күрт құлдыраған тыңайтқыштарға шикізат береді.
Бұл кімге тиімді: Шикізатқа зәру фосфор тыңайтқыштарын өндірушілерге, отандық тыңайтқыш көбейсе, аграрийлерге. Жоба ескі үйіндінің бір бөлігін өңдеп, игерілген учаскелерді рекультивациялауды көздейді, бірақ түпкілікті бағаны тыңдау рәсімі береді.
Негізгі мәлімет: Жаңатас кен орны Қаратау фосфоритті алабына кіреді; үйінді оның фосфорит кендерін игеру кезінде қалыптасқан.


