Ақтау / Павлодар, 23 қазан. «ҚазМұнайГаз» тобына кіретін Ақтаудағы CASPI BITUM зауыты мен Павлодар мұнай-химия зауыты (ПМХЗ) 2026 жылғы 1 қарашадан бастап БНД 100/130 маркалы жол битумын шығаруды тоқтатып, климатқа сай таңдалған маркаларға көшеді: БНД 70/100 — солтүстік және орталық өңірлер үшін, БНД 50/70 — оңтүстік өңірлер үшін; шешім Үкіметтің тапсырмасы бойынша қабылданды, деп хабарлады ҚМГ баспасөз қызметі.
Битум — асфальтбетонда қиыршық тас пен құмды желімдейтін, мұнайды өңдеудің тұтқыр қара қалдығы. Оның қаттылығына жамылғының ыстықта және аязда өзін қалай ұстайтыны байланысты. Марканы БНД — «битум нефтяной дорожный», яғни мұнайдан алынған жол битумы — әріптерімен және екі санмен белгілейді: бұл стандартты иненің 100 г жүктемемен 5 секундта 25 °C-та битумға кіретін рұқсат етілген тереңдігі, миллиметрдің оннан бір бөлігімен. Бұл көрсеткіш пенетрация деп аталады: сандар неғұрлым кіші болса, битум соғұрлым қатты. БНД 50/70-ке ине 5,1–7 мм, БНД 70/100-ге 7,1–10 мм, өндірістен алынатын БНД 100/130-ға 10,1–13 мм кіреді. Басқаша айтқанда, үшеуінің ең жұмсағы болып табылатын бір марканың орнына зауыттар қаттырақ екі марка шығарады: ең қаттысын — ыстық оңтүстікке, аралығын — солтүстік пен орталыққа.
CASPI BITUM — ҚМГ мен қытайлық CITIC Group-тың бірлескен кәсіпорны, әр тараптың үлесі 50%. Зауыт Маңғыстау облысындағы Қаражанбас кен орнының мұнайын өңдейді. 2025 жылғы мамырда оның 36,1 млрд теңгелік жаңғыртуы аяқталды: мұнай өңдеу жылына 1 млн т-дан 1,5 млн т-ға, битум шығару 500 мың т-дан 750 мың т-ға өсті; бас мердігер CITIC Construction болды. Қаражанбасты ҚМГ мен CITIC-тің басқа бірлескен кәсіпорны — «Қаражанбасмұнай» АҚ игереді, ол 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 1 млн 18 мың т мұнай өндірді.
ПМХЗ — Павлодардағы, ҚМГ-ге 100% тиесілі мұнай өңдеу зауыты; битумнан бөлек ол бензин, дизель және реактивті отын, сұйытылған газ, күкірт және мұнай коксын шығарады. Мұнда битумды 1979 жылы пайдалануға берілген битум өндіру қондырғысында алады: ол мазутты вакуумдық айдау блогы мен битум блогынан тұрады, жобалық қуаты — 500 мың т. 2024 жылғы қаңтарда қондырғыда жаңа пеш іске қосылды, ол облыс әкімдігінің деректері бойынша өндірісті 15%-ға, айына 52 мың т-ға дейін арттырды.
ҚМГ деректері бойынша, екі зауыттың қуаты бірге елдің жылына 1,2 млн т деп бағаланатын жол битумына қажеттілігін жабады. Алайда Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі бұл нарықта мемлекеттің қатысуы жоғары шоғырланғанын атап өткен: 2025 жылы ПМХЗ мен CASPI BITUM жиыны шамамен 70% жол битумын өндірген.
Енді битумның маркасы жолдың оңтүстікте немесе солтүстікте жатқанына байланысты.
Мәні неде: Елдегі жол битумының негізгі бөлігін шығаратын екі зауыт бір әмбебап жұмсақ марканы шығаруды тоқтатып, климатқа есептелген екі маркаға көшеді: оңтүстікке — ең қаттысы, солтүстік пен орталыққа — аралығы.
Бұл кімге тиімді: Климатқа сай таңдалған маркалар жамылғыны жақсартса, жол құрылысшылары мен жүргізушілерге; ҚМГ бұл әсерді бағаламайды. Зауыттардың өзі үшін бұл нарықтық емес, Үкіметтің шешімі: екеуі де ішкі сұраныстың негізгі бөлігін қамтамасыз етіп отыр.
Негізгі мәлімет: CASPI BITUM жаңғыртылғанға дейін ҚМГ екі зауыттың битум бойынша жиынтық қуатын жылына 800–850 мың т деп атап, 2022 жылы ішкі қажеттіліктің 67%-ын қамтамасыз етуді есептеген.
Пайдаланылған дереккөздер тізімі: ҚМГ, Zakon.kz, Ақ Жайық, ПМХЗ, Казахстанская правда, Kapital.kz
Материалды дайындау кезінде жасанды интеллект пайдаланылды.
