Астана, 23 қазан. Құрылтайда мал шаруашылығы, өсімдік шаруашылығы, жер ресурстары және аграрлық секторды мемлекеттік қолдау туралы деректерді біріктіретін «Е-АӨК» бірыңғай цифрлық экожүйесін дамыту талқыланды; депутаттар жүйе тиімділігінің нақты көрсеткіштерін және оны енгізудің нақты мерзімдерін айқындауды сұрады, деп хабарлады Құрылтай депутаты Замира Кузиева.
Депутаттардың айтуынша, басты міндет — цифрландыруды фермерлер мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері үшін іс жүзінде пайдалы ету, мемлекеттік қызметтерді алуды жеңілдету және саланы басқару тиімділігін арттыру.
«Е-АӨК» платформасын Ауыл шаруашылығы министрлігі Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша құрып жатыр және 2028 жылға қарай аяқтауды көздейді. Ол саладағы барлық ақпараттық жүйелерді біріктіріп, деректерді орталықтан сақтауы тиіс. Министрліктің ойынша, мемлекет өндіріс, субсидиялар және инвестициялар бойынша сенімді талдау базасын, фермерлер есептілігі азайып, қызметтер мен қаржы құралдарына оңай қолжетімділікті, ал банктер несие берген кезде тәуекелдерді бағалаудың жақсы мүмкіндіктерін алады. Платформа негізінде BI-талдау, яғни деректерді саланы бақылау мен субсидияларды тексеру үшін есептер мен көрсеткіштерге жинайтын жүйе құрылуда.
«Е-АӨК»-ке дейін сала жекелеген жүйелер арқылы цифрландырылды, олардың ішінде ойы бойынша ең кеңі — «e-Agriculture» агроөнеркәсіптік кешен салаларын басқарудың бірыңғай автоматтандырылған жүйесі (ББАЖ). Оған «Ветеринарлық қауіпсіздік», «Өсімдіктер карантині — ФИТО», «Өсімдіктер карантині» және «Ауыл шаруашылығы техникасын мемлекеттік тіркеу» ішкі жүйелері кіреді; «Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру» ақпараттық жүйесімен (АШЖБ) бірге ББАЖ мал шаруашылығының қадағалануын қамтамасыз етеді.
«e-Agriculture»-мен қатар басқа да жүйелер жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы вице-министрі Бағлан Бекбауовтың айтуынша, Субсидиялаудың бірыңғай мемлекеттік ақпараттық жүйесі (СБМАЖ) 2023 жылдан бері жұмыс істейді және мемлекеттік қолдаудың 14 бағытын қамтиды; ауыл халқын несиелеу «Ауыл Аманаты» ақпараттық жүйесі арқылы жүргізіледі. 2024 жылы министрлікте төрт жүйе — АШЖБ, ББАЖ «e-Agriculture», СБМАЖ және «Ауыл Аманаты» болды, сол кезде «Е-АӨК» олардың бәрін біріктіретін соңғы кезең деп аталды. Кейін оларға Ақмола облысында сыналған тұқымнан өнімді өткізуге дейінгі өсімдік шаруашылығын қадағалау және балық шаруашылығына арналған E-Fish жүйесі қосылды; министр Айдарбек Сапаров СБМАЖ, АШЖБ, ББАЖ және E-Fish-ті біріктіру алдында жетілдіріліп жатқан жүйелер қатарында атаған. Спутниктік мониторингпен байланыс нақты егіс алқаптарын тіркеп, субсидиялау кезіндегі қосып жазуларды болдырмауы тиіс.
Қыркүйекте Үкімет жоспарды нақтылады: алдағы екі жылда өсімдік шаруашылығын қадағалау және ауыл шаруашылығы жерлерін басқару жүйелерін іске қосу, АШЖБ-ны жаңғырту, ал 2028 жылдың соңына дейін салалық жүйелерді жасанды интеллект технологиялары мен BI-талдауы бар бірыңғай платформаға біріктіру.
Мәні неде: Мемлекет шашыраңқы аграрлық базаларды, ең алдымен субсидиялардың қайда кететінін көру үшін, біреуге жинап жатыр. Депутаттар жобаның нәтижесінің түсінікті көрсеткіштері мен мерзімдері жоқ екеніне наразы.
Бұл кімге тиімді: Ауыл шаруашылығы министрлігіне — субсидияларды бақылау және талдау; фермерлерге — жүйе уәде етілгендей жұмыс істесе, қағаз азаяды; банктерге — қарыз алушыларды бағалау үшін деректер. Жоқ егіске субсидия алғандарға спутниктік бақылау тиімсіз.
Негізгі мәлімет: «Е-АӨК» ББАЖ «e-Agriculture» мен басқа да жұмыс істеп тұрған жүйелерді ауыстыру үшін емес, оларды біріктіріп, деректерді орталықтан сақтайтын платформа ретінде ойластырылған. Қазақстанда 2026 жыл Цифрландыру жылы деп жарияланды, министр Сапаровтың айтуынша, сала үшін жылдың басты міндеті — «Е-АӨК»-ті қалыптастыру.
Пайдаланылған дереккөздер тізімі: Құрылтай, Kazinform, EastFruit, BAQ.kz, e-CIS, ДК, Agrosektor.kz
Материалды дайындау кезінде жасанды интеллект пайдаланылды.
