25 қазан, жексенбі үш сайлау күні болды. Бразилияда Президент Лула да Силва бірінші турдағы жеңілісін қайтарып, төртінші мерзімге ие болды. Сербияда бұрынғы Президент Александр Вучич «Студенттік тізімге» жеңілгенін мойындады. Болгарияда қазіргі Президент Илияна Йотова мен Андрей Гюров рекордтық төмен қатысуда екінші турға шықты. Ал Парсы шығанағында соғыс хуситтердің Сауд Арабиясына соққыларымен және Тегеранның Ормуз соғысқа дейінгі ережелерге оралмайды деген мәлімдемесімен жалғасты — Израильдегі сайлауға екі күн қалғанда.
Бразилия: оңшыл толқынға қарсы сол жақ президент
Лула екінші турды сенатор Флавиу Болсонарудың 48,2 пайызына қарсы 51,7 пайызбен жеңіп [1], Бразилия тарихында бірінші турда жеңіліп барып жеңген алғашқы кандидат болды: 4 қазанда Болсонару одан 2,2 миллион дауысқа озып тұрған [2]. Datafolha институтының соңғы сауалнамасы қарсыласына артықшылық берген, дауыс беру сот шешімімен екі сағатқа ұзартылды, санақтың көшбасшысы бірнеше рет ауысты [3].
Латын Америкасы үшін нәтиженің маңызы Бразилияның өзіне қарағанда көбірек. Лула сайлауға Дональд Трамптың сыншысы және ел егемендігінің қорғаушысы ретінде шықты, оның қарсыласы — Трамптың одақтасы және төңкеріс дайындағаны үшін сотталып, түрмеге қамалған бұрынғы президенттің ұлы [22]. Бақылаушылардың атап өтуінше, Луланың жеңісі аймақтағы оңшыл кандидаттардың жеңіс тізбегін тежеді [1]. Жаңа мерзім 2027 жылғы 5 қаңтарда басталады, ол кезде Лула 81-ден асады.
Балқан: көше парламентке келді, ал сайлаушылар үйде қалды
Сербияда сайлау 2024 жылғы қарашада Нови-Садтағы вокзалда шатыр құлағаннан кейін басталған екі жылға жуық наразылықтың қорытындысы болды. CeSID және Ipsos іріктемесі бойынша кардиолог Илия Срданович бастаған «Студенттік тізім» 250 мандаттың 138-ін, Вучичтің партиясы 104-ін алады [4]. 67,6 пайыз қатысу — 1992 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш [5]. Вучич жеңімпаздар көктемге қарай Ресейге қарсы санкция енгізеді деп мәлімдеді [6]; жеңімпаздардың өздері сыртқы саясат туралы әзірге пікір білдірмеді, тіпті болашақ премьер-министрдің аты да аталмаған.
Көрші Болгарияда көрініс керісінше: президент сайлауына сайлаушылардың бестен бірі ғана келді. Премьер Румен Радев қолдайтын және Украинада атысты дереу тоқтатуды жақтайтын Йотова шамамен 35 пайыз, батысшыл Гюров шамамен 32 пайыз алды [7]. Ішкі істер министрі «дауыс сатып алудың әдеттегі тәжірибесі» болмағанын атап өтті. Бәрі 1 қарашада шешіледі, 14 пайыз алған Костадин Костадиновтың жақтастарының дауысы шешуші болуы мүмкін [8].
Шығанақ: соққылар, мәлімдемелер және Израильдегі сайлау
Сауд Арабиясы 10 қазаннан бері жабық тұрған астана әуежайын қайта іске қосуға тырысты, сол күні хуситтер оған, сондай-ақ Хамис-Мушайттағы авиабаза мен Джизандағы әскери-теңіз базасына жаңа соққы бергенін мәлімдеді [9]. Коалиция 10 баллистикалық зымыранды ұстап қалғанын хабарлады [10], ал АҚШ азаматтарына арналған ескертулерді Сауд Арабиясында ғана емес, БАӘ-де де жаңартты [11].
Иран Сыртқы істер министрі Аббас Аракчи Ормуз бұғазы арқылы өтетін бағыттар мен оны басқару тәртібі «енді бұрынғыдай болмайды» деп мәлімдеді [12]. Бұл Тегеран жалғасатынын айтқан Вашингтонмен келіссөздер мен Иран порттарын американдық бұғаттау аясында айтылды [13]. АҚШ Энергетикалық ақпарат басқармасының дерегінше, бұғаз арқылы әлемдік мұнай тұтынуының шамамен бестен бірі өтеді [23]. Мұнай нарығы үшін басты қорытынды — бұғаздағы тәуекел атыс тоқтағаннан кейін де жойылмайды. Қазақстан мұнайы Ормуздан тыс жүреді: CPC Blend — Новороссийск маңындағы КҚК терминалы арқылы, KEBCO — «Транснефть» жүйесімен; бірақ CPC Blend бағасы өткен аптада наурыздан бері алғаш рет баррелі үшін 117 доллардан асқан Brent маркасына байланысты [14].
Израиль 27 қазандағы сайлауға Газа жөніндегі негізгі шешімдерді кейінге қалдырып барады: 7 мың палестиналық полицейді даярлау, халықаралық тұрақтандыру күштері, секторды басқару комитетінің келуі [15]. Трамп израильдіктерді Нетаньяхуды қайта сайлауға шақырды [16], ал Нетаньяхудың өзі Иранға «ешнәрсемен салыстыруға келмейтін» соққылармен қорқытты [17].
Венесуэла және ғарыш
Нобель лауреаты Мария Корина Мачадо 10 айдан астам қуғыннан және елге кірудің бірнеше сәтсіз әрекетінен кейін Венесуэлаға оралды [18]. Оның оралуы Вашингтонмен бірге өтпелі кезеңді жүргізіп отырған Делси Родригестің уақытша үкіметіне бәсеке туғызады. Сол күні Қытай өзінің төмен орбиталық интернет топтамасы серіктерінің 28-ші тобын орбитаға шығарды — 27-шісінен 16 күн өткен соң [19].
Алда не бар
Сейсенбіде, 27 қазанда Израильде сайлау өтеді. Сол күні тараптардың уағдаластығы бойынша Херсон облысының Алешки қаласында тұрғындарды эвакуациялау үшін тыныштық орнауы тиіс [20], ал Иран Президенті Масуд Пезешкиан Газ экспорттаушы елдер форумының саммитіне Мәскеуге келеді [21]. Жексенбіде, 1 қарашада Болгария екінші турда президент сайлайды. Сербияда ресми қорытындылар мен үкімет туралы келіссөздер алда.
