Арал, 26 қазан. Барсакелмес қорығының мамандары Арал теңізіндегі құстарды күзгі есепке алуды аяқтап, 250 түр мен 18 мыңнан астам құсты тіркеді, оның 33 түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енген, деп айтты қорықтың ғылым бөлімінің бастығы Арман Жылқайдаров.
Арал өңірінде 102 түр ұя салады, тағы 147 түрі — қоныс аударатын құстар: олар Батыс және Оңтүстік-Батыс Азия мен Африкаға қыстауға бара жатқан жолда осында қоректеніп, демалады. Сирек құстардың арасында — сұңқылдақ аққу, сұр тырна, қоқиқаз, қызғылт және бұйра бірқазан, савка, дуадақ, қарабас өгізшағала, ителгі, үкі, ақ құйрықты субүркіт. «Соңғы төрт жылда олардың көпшілігінің саны көбейді. Мысалы, сұңқылдақ аққулар көбейді. Бірақ азайғандары да бар. Олар — қоқиқаз, дуадақ, бұлдырық», — деді Жылқайдаров.
Құстардың саны Сырдариядағы суға байланысты: өзеннің деңгейі төмендесе, құс та азаяды. «Көкарал бөгетінің салынуы өз кезінде Кіші теңізді құтқаруға, судың тұздылығын төмендетуге және балық қорын қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Дәл осы балықпен қоректенетін түрлердің — бірқазан, құтан, қарабас өгізшағала мен аққулардың санының өсуіне әкелді», — деп түсіндірді қорықтың бас инженері Алма Есенова. Оның сөзінше, жоғары ағыстағы суармалы су алуға байланысты ағынның кез келген ауытқуы таяз жерлерді жалаңаштап, құстар ұя салатын қамыс арасы жердегі жыртқыштарға қолжетімді болып қалады.
Мәні неде: Аралдың солтүстік, қазақстандық бөлігі бөгет салынғаннан кейін құстар үшін қайтадан мекенге айналды, бірақ оның жағдайы жоғары ағыста егістікке алынатын суға тәуелді.
Бұл кімге тиімді: Арал өңірінің экожүйесіне және Кіші Арал балықшыларына, олар үшін балықпен қоректенетін құстардың көбеюі — балық қорының қалпына келуінің белгісі.
Негізгі мәлімет: Көкарал бөгеті Кіші (Солтүстік) Аралды Үлкен Аралдан бөлді; 2026 жылғы ақпандағы деректер бойынша, Кіші Аралдағы су көлемі 23 млрд текше метрге дейін өсті. 1939 жылы Арал теңізінің бұрынғы аралында құрылған Барсакелмес қорығы ЮНЕСКО-ның «Тұранның суық қысты шөлдері» Бүкіләлемдік мұра объектісіне кіреді.
