Астана, 27 қазан. 2026 жылдың тоғыз айында мұнай-газ саласы кәсіпорындарынан Қазақстанның шоғырландырылған бюджетіне түскен салық 6,17 трлн теңге болды — бір жыл бұрынғыдан 1,17 трлн теңгеге көп, деп хабарлады Қаржы министрлігі LS басылымының сауалына жауап ретінде.
Мемлекеттің мұнай кірісінің негізгі бөлігі түсетін Ұлттық қорға сала жыл басынан бері 3,4 трлн теңге аударды. Ең көп төлегені — Теңіз кен орнын игеретін «Теңізшевройл»: 3,2 трлн теңге, бір жыл бұрынғыдан 25,8 пайызға көп. Солтүстік Каспий жобасынан (Қашаған кен орны) 787,3 млрд теңге түсті — 2,3 есе көп, ал Қарашығанақ жобасынан 914,9 млрд теңге, 10,4 пайызға аз.
Өсімнің елеулі бөлігі қыркүйекке тиесілі: бір айда сала 788 млрд теңге аударды, бұл 2025 жылғы қыркүйектен 2,4 есе көп. «Теңізшевройл» 538,8 млрд теңге (2,7 есе көп), Солтүстік Каспий жобасы 152,6 млрд теңге (5,2 есе көп) төледі, ал Қарашығанақтың төлемдері 1,8 есе азайып, 22,7 млрд теңгеге түсті.
Түсімдердің өсуі өндіріс төмендеген жылға тап келді. Қаржы министрлігі келтірген Энергетика министрлігінің деректері бойынша, сегіз айда көмірсутек өндіру 5,6 млн тоннаға азайып, 61,8 млн тонна болды. Қаржы министрлігінің бағалауынша, түсімдерге геосаяси жағдайдың өзгеруі, операциялық шығынның өсуі және ірі жобалардағы өндірістің тоқтауы қысым көрсеткен.
Мәні неде: Мұнай салықтары өндірістің азаюынан жылдам өсіп жатыр: көлем азайса да бюджет бестен бірге көп алды, өсімге негізгі үлесті Теңіз бен Қашаған қосты.
Бұл кімге тиімді: Бюджет пен Ұлттық қорға, одан инфрақұрылымдық жобалар да қаржыландырылады. Өндіріс азайғанда түсімнің өсуі баға рөлін көрсетеді: Теңіз, Қашаған және Қарашығанақ мұнайы Каспий құбыр консорциумы арқылы CPC Blend сорты ретінде экспортталады, оның бағасы Brent маркасына байланған, ал Brent қазанда баррелі 110 доллардан жоғары тұр.
Негізгі мәлімет: «Теңізшевройл» — 50 пайызы Chevron компаниясына, 25 пайызы ExxonMobil компаниясына, 20 пайызы «ҚазМұнайГазға» тиесілі бірлескен кәсіпорын; Қашағанды North Caspian Operating Company консорциумы, Қарашығанақты Karachaganak Petroleum Operating игереді. Өсімнің қай бөлігін мұнай бағасы, қай бөлігін салық пен төлем кестесінің өзгерісі бергенін Қаржы министрлігі нақтыламады.
