Моңғолия президенті Хүрэлсүх тергеу кезеңіне отставкаға кетуді ұйғарды

Мұрағаттық сурет: У.Хүрэлсүх Ақордадағы келіссөзде, 2026 жылғы 21 сәуір
Мұрағаттық фото. Дереккөз: Ақорда

Ұланбатыр, 17 қараша. Моңғолия президенті Ухнаагийн Хүрэлсүх өзіне және билеуші Моңғол халық партиясының басшылығына қарсы сыбайлас жемқорлық айыптары тексерілетін кезеңге өкілеттігін тоқтататынын мәлімдеді, деп хабарлады 17 қарашада «Монцамэ» мемлекеттік агенттігі.

Отставка парламент — Ұлы Мемлекеттік Хурал шешім қабылдағаннан кейін күшіне енеді.

«Мен бұл ұсынысқа келісемін. Ақиқат анықталатын кезеңге өкілеттікті өз еркіммен тоқтату әділдік қағидаттарына сай келеді деп санаймын. Осыған байланысты мемлекет басшысы қызметінен кетуге шешім қабылдадым», — делінген президенттің мәлімдемесінде. «Отставкаға кетіп, қатардағы азамат мәртебесіне өткеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен кездесіп, осы мәселе бойынша өз ұстанымымды егжей-тегжейлі баяндаймын. Менің айтарым бар», — деп қосты ол. Мәлімдеменің ағылшын тіліндегі толық мәтінінде Хүрэлсүх ешқашан өтірік айтпағанын, ұрламағанын және ешкімді алдамағанын айтады.

Айыптар мәлімдемеден бірнеше күн бұрын айтылды. AP агенттігінің деректері бойынша, 14 қарашада Ұланбатырдың бұрынғы мэрі, сол партияның мүшесі Хишгээгийн Нямбаатар Хүрэлсүхті $25 млн алды деп айыптады. Әңгіме Таван-Толгой көмір кен орнынан Гашуунсухайт шекара өткеліне дейінгі жол салу келісімшарты туралы болып отыр: оны 2019 жылы, Хүрэлсүх премьер-министр болған кезде, Bodi International компаниясы конкурссыз алған. Компания пара бергенін жоққа шығарып, айыптарды жала деп атайды. Оппозициядағы Демократиялық партияның парламенттегі фракциясы 16 қарашада уақытша тергеу комиссиясын құруды және «Эрдэнэс Таван Толгой» мемлекеттік компаниясына көмір жеткізу туралы барлық келісімді жария етуді талап етті.

Президенттен кейін үкімет Хатшылығының басшысы Баттумурийн Энхбаяр да кететінін жариялады, деп хабарлады «Монцамэ» мен AP. «Коммерсантъ» жазуынша, парламент президенттің отставкасын 19 қарашада қарайды.

Мәні неде: Орталық Азияға көрші мемлекеттің басшысы ешбір сотсыз кетіп жатыр: оған партиялас әріптесінің айыптары және оппозицияның көмір келісімдерін тергеу туралы талабы себеп болды. Президент айыптарды жала деп атап, түсініктеме беруге уәде етеді, бірақ отставка туралы шешімді парламент қабылдайды.

Бұл кімге тиімді: Тергеуді оппозициядағы Демократиялық партия талап етті, ол уақытша тергеу комиссиясын құруға өзінің 42 депутатының бәрінің қолын жинады. Билеуші Моңғол халық партиясы үшін президенттің отставкасы 2027 жылдың жазына жоспарланған кезекті президент сайлауына бір жылдан аз уақыт қалған кезеңге тап келіп отыр.

Негізгі мәлімет: Ухнаагийн Хүрэлсүх президент қызметін 2021 жылғы 25 маусымнан бері атқарады; Моңғолия Конституциясы бойынша президент алты жылға бір рет сайланады. Президент отставкаға кетсе, жаңа мемлекет басшысы қызметке кіріскенге дейін оның өкілеттігін Ұлы Мемлекеттік Хуралдың төрағасы атқарады, ал сайлау төрт ай ішінде өткізіледі. Хүрэлсүх 2026 жылғы сәуірде Астанада мемлекеттік сапармен болды. Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев 2024 жылғы қазанда Ұланбатырда мемлекеттік сапармен болды, онда тараптар 2025–2027 жылдарға арналған жол картасын қабылдап, тауар айналымын $500 млн-ға жеткізу мақсатын қойды.