Астана, 19 қараша. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкенттегі Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетіне ұлттық мәртебе берілетінін жариялады.
Ол бұл шешімді Астанада өткен Ғылым және жоғары білім саласындағы стратегиялық серіктестердің III форумында айтты.
Президенттің айтуынша, Әуезов университеті — аймақтағы ең ірі жоғары оқу орны, қаладағы әрбір бесінші студент осы университетте оқиды. «Ұлттық мәртебе білім ордасымен қатар, құзырлы министрлікке де зор жауапкершілік жүктейді», — деді Тоқаев. Оның сөзінше, мемлекет Шымкентті оңтүстіктің ірі ғылыми-білім орталығына айналдырмақ: қалада Аризона штаты университетінің білім беру бағдарламасы мен түріктің Гази университетінің филиалы жұмыс істеп тұр.
Президент шетелдік студенттер туралы деректерді келтірді. Өткен жылы Қазақстанда шет елдерден келген 31 мың студент оқыған, қазір олардың саны 41 мыңға жетті, оның 8 мыңнан астамы Қазақстанның қаржылық қолдауымен оқиды. Мемлекет 2029 жылға қарай 100 мың шетелдік студент тартуды жоспарлап отыр. Тоқаевтың айтуынша, елде барлығы 132 университет жұмыс істейді, оларда 800 мыңнан астам студент оқиды. QS World University Rankings 2026 рейтингіне 18 қазақстандық жоғары оқу орны, Times Higher Education 2027 рейтингіне 10 жоғары оқу орны енді.
Президент сөзінің бір бөлігін сыбайлас жемқорлыққа арнады. «Бұған дейін айтқанымдай, жемқорларға ешқандай аяушылық немесе рақымшылық болмайды», — деді ол. Сосын былай деп қосты: «Сондықтан менің ұстанымым өзгермейді: кінәлілердің ешқайсысы заң жүзіндегі жауапкершіліктен сытылып кете алмайды. Оған лауазымы да, сіңірген еңбегі де, тіпті ықпалды «қамқоршылары» да көмектеспейді». Бұл сөздер «Самұрық-Қазына» басқармасының төрағасы мен «Қазақстан темір жолы» басшысының тұтқындалғаны белгілі болғаннан кейін бір күн өткенде айтылды.
Жасанды интеллектіні дамыту туралы Тоқаев Қазақстан NVIDIA компаниясымен нәтижелі ынтымақтастық орнатқанын айтып, компания басшысы Дженсен Хуангқа жақында Астанаға келгені үшін алғыс айтты. OpenAI компаниясымен әріптестіктің арқасында елдегі жоғары оқу орындарының барлық оқытушылары ChatGPT Edu сервисін пайдалана алады, ал қазан айында Qazaq AI Research University жұмысын бастады. Форум соңында Ғылым және жоғары білім министрлігі мен БҰҰ университеті қол қойылған келісіммен алмасты, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.
Мәні неде: Шымкент Астана мен Алматыдан кейінгі үшінші ұлттық университет орталығына ие болады: Әуезов атындағы университеттің мәртебесі көтеріледі, ал мемлекет оның төңірегінде оңтүстіктің ғылыми кластерін дамытуға уәде береді. Сонымен бірге Президент елдің ең ірі холдингінің басшылығы тергеуге ілінген күндері сыбайлас жемқорлыққа қатысты қатаң ұстанымын қайталады.
Бұл кімге тиімді: Президенттің айтуынша, ұлттық мәртебе университетке де, министрлікке де жауапкершілік жүктейді. Шымкенттің студенттері мен оқытушылары өз қаласында ең жоғары мәртебелі университетке ие болады; бұл мәртебе қандай құқық пен қаржы беретіні сөзде айтылмаған.
Негізгі мәлімет: Ғылым және жоғары білім саласындағы стратегиялық серіктестер форумы Астанада үшінші рет өтіп отыр. Форумда Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, БҰҰ университетінің ректоры Тшилидзи Марвала, Times Higher Education бас директоры Джон Гилл сөз сөйледі. Президент биылғы жылды Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялаған.
Бұған дейін біз Бектеновтің «Самұрық-Қазына» басқармасының жаңа төрағасын жуық арада тағайындауға уәде бергені туралы да жазған едік.


