Әлемдегі жаңалықтар 22 қараша кешіне қарай

Салтанат Томпиева мен Дейфалла Фараджат меморандумға қол қойып жатыр, Монреаль, 2026 жылғы қараша
Фото: ҚР КМ Азаматтық авиация комитеті

Жексенбі екі ірі халықаралық жиынның қорытындысын шығарды. Анталияда БҰҰ-ның климат конференциясы басты саяси шешімсіз тарасты, өйткені 200-ге жуық ел мұнай, газ және көмір туралы келісе алмады. Панамада World Boxing конгресі ережелерді қайта жазып, олимпиадалық бокс басшылығын жаңартты, енді онда Орталық Азиядан үш адам бар. Қазақстанның екі жиыннан да алғаны бар: Анталияда қол қойылған жобалар, бокста Олимпиадаға іріктеу шешілетін үстел басындағы орындар.

  • Кеш цифрларда

    • 2 күн
      COP31 конференциясындағы кестеден тыс келіссөз
    • 1,5 °C
      шешім жобасы мойындағандай, әлем асып кетуге бет алған жылыну шегі
    • 170
      конгрестен кейінгі World Boxing ұйымындағы ұлттық федерациялар
    • 44
      сәуірде Астанада ойналатын олимпиадалық лицензия
    • 14
      Алжир және Иорданиямен меморандумдар бойынша әр тарапқа аптасына рейс

    БҰҰ, World Boxing және ҚР КМ Азаматтық авиация комитетінің деректері бойынша

Анталия: болмаған консенсус

Климат конференциялары жалпы келісім ережесімен өмір сүреді, ал Анталияда бұл ереже бәріне бірдей қарсы жұмыс істеді. Екі апталық келіссөз бен кестеден тыс екі күннен кейін COP31 президенті, Түркияның қоршаған орта министрі Мұрат Құрым мәтін бойынша келісім жоқ екенін және шешімдер қабылданбағанын мойындады. Тең төрағалар Түркия мен Австралия жобаны бірнеше рет қайта жазды. Соңғы нұсқаларда жылынудың 1,5°C шегінен асуға бет алғаны мойындалып, көмірқышқыл газын жою технологияларын кеңейту ұсынылды, ал қазба отыннан бас тарту туралы сөз жоғалып кетті.

Бәрі осы жерден бұзылды. Еуроодақ мұнай, газ және көмір туралы бір сөз жоқ мәтінді жол берілмейтін деп атады, Панама мен Маршалл аралдары қарсы шықты, ал Сауд Арабиясы Араб мемлекеттері лигасының атынан көміртекті ұстау және сақтау технологиясын қорғады. БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш бұған қысқа формуламен жауап берді: келіссөз залында консенсус болмауы мүмкін, бірақ ғылымда екіұштылық жоқ.

Ортақ мәтіннің құлауы бұрынғы міндеттемелерді жоймайды. Дубайдағы COP28 конференциясында елдер қазба отыннан бас тартуға келіскен еді, енді Гутерриш бұл ауысуды жеделдетуге және қаржыландыруға шақырды. БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясының атқарушы хатшысы Саймон Стилл қол жеткізілгенді де атады: әділ ауысу туралы уағдаластық және электрлендіру, төзімділік пен инвестиция жөніндегі бастамалар. Шешілмеген мәселелер Аддис-Абебадағы COP32 конференциясына кетеді.

Анталия Қазақстанға не қалдырды

Қазақстан үшін COP31 басынан-ақ үлкен дипломатия алаңынан гөрі іскерлік жәрмеңке болды, ал жәрмеңкенің нәтижесі қорытынды мәтіннің тағдырына тәуелді емес. Алғашқы күндері Экология және табиғи ресурстар министрлігі Климаттық инвестициялардың елдік платформасын таныстырды, оның алғашқы бағыты әділ энергетикалық ауысу платформасы болды: ол 2035 жылға қарай кемінде 10 ГВт жаңартылатын энергетика қуатын іске қосуға көмектесуі тиіс. Ұлттық павильонда бес келісімге қол қойылды, олардың арасында Түркістан облысындағы 150 МВт және Қостанай облысындағы 1 ГВт жел электр станцияларын қаржыландыру, сондай-ақ газ желілеріндегі метан ағуын анықтау жобасы бар.

Премьер-министр Олжас Бектенов серіктестерді БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құруға шақырды. Конференция аясында Қазақстанның Өзбекстанмен тағы бір ортақ ісі пайда болды: 17 қарашада Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығы мен өзбекстандық Мемлекеттік экологиялық сараптама орталығы химия, энергетика және цемент саласына арналған ең үздік қолжетімді технологиялар анықтамалықтарын бірге жазуға келісті.

Сонымен бірге Анталияны сүріндірген дау Қазақстанға тікелей қатысты. Ел 2035 жылға қарай шығарындыларды сырттан көмексіз 1990 жылғы деңгейден 17%-ға қысқартуға міндеттеме алып, 2060 жылға дейін көміртекті бейтараптық стратегиясын қабылдады, бірақ 2026 жылы шамамен 96 млн тонна мұнай өндіруді жоспарлап отыр. Сондықтан Анталияда дау тудырған мұнай мен көмір туралы сөздер Қазақстан үшін дерексіз ұғым емес, мұнай саласының болашағы туралы мәселе.

Ринг: ережелер Орталық Азияда да жазылады

Панамадағы World Boxing конгресі 20 қарашада 47 жаңа федерацияны қабылдап, олардың санын 170-ке жеткізді, жарыс ережелеріне 53 түзетуді мақұлдап, ересек ерлер боксына шлемді қайтару туралы ұсынысты қабылдамады. Өзбекстан бокс федерациясының бас хатшысы Шохид Тиллабоев вице-президент болып сайланды, қазақстандық Рауан Игенев спорт және жарыстар комитетінің төрағасы болды, ал федерацияның өзін Геннадий Головкин басқарады.

Бұл орындар жұмыс орындары. Игеневтің комитеті іріктеу ережелерін дайындайды, ал 2028 жылғы Олимпиадаға іріктеудің бірінші кезеңі Қазақстанда өтеді: Астанада 10–26 сәуірде өтетін әлем чемпионатында алғашқы 44 олимпиадалық лицензия ойналады. Халықаралық олимпиада комитеті 2025 жылғы ақпанда алдын ала таныған федерация үшін бұл өз жауапкершілігіндегі алғашқы олимпиадалық іріктеу, мұны World Boxing ұйымының өзі атап өтеді.

Монреальдан кейінгі аспан

Қазақстан 20 қарашада 158 дауыстың 78-ін алып, ИКАО Кеңесіне сайлауда жеңілген Монреаль соңында олжа да берді. Азаматтық авиация комитетінің төрағасы Салтанат Томпиева Алжир мен Иорданияның авиациялық билік органдарымен меморандумдарға қол қойды, олар бойынша әр тарап аптасына 14 рейске дейін орындай алады, ал Алжирмен тараптар әуе қатынасы туралы келісімнің мәтінін де парафирледі. Иорданиялық Royal Jordanian компаниясы, Иордания тарапының айтуынша, Қазақстанға ұшқысы келеді. Ұшу қашан басталатынын және оны кім орындайтынын комитет хабарламады.

Алда не бар

Климат дауы Аддис-Абебаға көшеді, онда COP32 конференциясы мұнай, газ және көмір туралы сөзді қайта іздеуге мәжбүр болады. Бокс сәуірді және Астананы күтіп отыр, ал World Boxing ұйымының келесі конгресі желтоқсанда Бали аралында жиналады. Қазақстан авиациясы үшін келесі қадам — меморандумдарды кестеге айналдыру: тағайындалған әуе компаниялары мен рұқсаттарсыз аптасына он төрт рейс қағаз жүзіндегі цифр болып қала береді.