Анталия, 10 қараша. Қазақстан Анталияда өтіп жатқан БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясына қатысушы тараптардың 31-конференциясында (COP31) Климаттық инвестициялардың елдік платформасын (QCIP) таныстырды: ол арқылы мемлекет, банктер мен инвесторлар қаржыландыруға арналған жобаларды бірлесіп іріктейді, деп хабарлады Экология және табиғи ресурстар министрлігі.
Платформа мемлекеттік органдарды, халықаралық қаржы институттарын, климаттық қорларды, инвесторларды және жоба әзірлеушілерді біріктіретін ұлттық тетік ретінде құрылған. Оның міндеті — басым климаттық жобалардың портфелін жинау, олардың инвестициялық әзірлігін арттыру және ішкі және халықаралық капитал тарту. QCIP платформасын ұлттық уәкілетті орган ретінде Экология және табиғи ресурстар министрлігі басқарады, ал хатшылығы Жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар халықаралық орталығында орналасады. Ведомствоның бірінші релизінде платформа экономиканың барлық салаларын қамтиды делінген; министр Әлібек Қуантыровтың сөзі туралы хабарда бес басым сала аталады.
Алғашқы салалық бағыт — Қазақстанның әділетті энергетикалық көшуінің инвестициялық платформасы (QaJET): оны Энергетика министрлігі Еуропалық қайта құру және даму банкінің (ЕҚДБ) қолдауымен әзірлейді. Мақсаты — 2035 жылға қарай жаңартылатын энергетиканың кемінде 10 ГВт қуатын іске қосу, электр желілерін жаңғырту, энергия жинақтау жүйелерін дамыту және түпкі тұтынушыларды электрлендіру. Таныстырылымда екі меморандумға қол қойылды. Біріншісі — Экология министрлігінің, Энергетика министрлігінің және ЕҚДБ бастаған QaJET серіктестерінің әріптестігі туралы — ведомство оны платформаның ресми іске қосылуы деп атайды. Екіншісін Жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар халықаралық орталығы мен Қазақстан Даму Банкі жасасты.
Қуантыров платформа туралы конференцияның екінші күнінде екі алаңда айтты. Біріншісі — көпжақты даму банктерінің іс-шарасы. Екіншісі — БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясының «Mobilizing Finance for Country-Led Climate Action» сайд-ивенті: оны ЕҚДБ, Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі, Қара теңіз сауда және даму банкі, Германияның KfW даму банкі және ОПЕК-тің халықаралық даму қоры ұйымдастырды. Оның сөзінше, Қазақстан үшін климаттың өзгеруімен күрес сенімді энергетиканы, бәсекеге қабілетті экспортты және климаттық тәуекелдерге төзімділікті білдіреді. Ел 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу стратегиясын және 2035 жылға қарай шығарындыларды шартсыз 17%-ға қысқарту міндеттемесін қабылдады, деп хабарлады министрлік. Сол деректер бойынша, платформа инвесторлар үшін бірыңғай кіру нүктесі болып, перспективалы шаралардың инвестицияға дайын жобаға дейін «өсуіне» көмектесуге тиіс.
Министр елдің мақсаттарын Қырғызстанның ұлттық павильонындағы «Міндеттемеден іске: NDC 3.0» панелінде толығырақ баяндады. NDC — ұлттық деңгейде айқындалатын үлес, яғни елдің парниктік газ шығарындыларын азайту туралы уәдесі. Қазақстан 2035 жылға қарай оларды 1990 жыл деңгейінен өз күшімен 17%-ға, ал халықаралық қолдау болса, 25%-ға дейін төмендетуге міндеттенді. Үкімет бұл құжатты бекітіп қойды, ал NDC Partnership және БҰҰ-ның Өнеркәсіптік даму ұйымымен (ЮНИДО) бірлесіп инвестициялық жоспар әзірлеп жатыр: ол шаралардың құнын, қаржыландыру көздерін және жобалар портфелін айқындауға тиіс. Министрдің айтуынша, 2026–2029 жылдарға жаңартылатын энергетикада жалпы қуаты 7 ГВт-тан асатын 45 жоба жоспарланған, оларға инвесторлар бар, делінген министрлік релизінде.
Орталық Азия үшін Қуантыров үш қадам ұсынды. Біріншісі — мұздықтарды, өзен ағынын және су алуды бірыңғай деректермен бірлесіп бақылау, соның ішінде Президент Тоқаев айтқан Сырдария мен Әмудария алаптарындағы тұрақты цифрлық мониторинг. Екіншісі — трансшекаралық өзендердегі су-энергетикалық режимдерді келісу. Үшіншісі — Жасыл климаттық қор мен даму банктері қаржыландыратын өңірлік жобалар. Қазақстан 2024–2026 жылдары Аралды құтқару жөніндегі халықаралық қорға төрағалық етеді, ал сәуірде өңір мемлекеттерінің басшылары Астанада «Орталық Азияның экологиялық ынтымағы» декларациясын қабылдады.
Сол күні Қазақстанның ұлттық павильонында Түркі мемлекеттерінің өңірлік климаттық орталығын құру туралы сессия өтті. Оны «Қазгидромет» пен Түркияның Мемлекеттік метеорологиялық қызметі ұйымдастырды; Бүкіләлемдік метеорологиялық ұйымның Бас хатшысы Селеста Сауло, түркі мемлекеттерінің гидрометеорологиялық қызметтерінің басшылары мен сарапшылар қатысты. «Қазгидромет» бас директоры Данара Әлімбаева Қазақстанның орталықтың функциялары мен даму болашағы туралы көзқарасын ұйымның талаптарын ескере отырып баяндады. Қатысушылар ұсыныстар мен кезең-кезеңімен жол картасын дайындайтын техникалық жұмыс тобын құруға келісті, деп хабарлады министрлік.
Мәні неде: Қазақстанның мақсаттары өзгерген жоқ — олар бұрынғы 17% және 25%. Жаңасы — тетік: климаттық жобалардың бірыңғай операторы және 2035 жылға қарай 10 ГВт бағдарлы алғашқы бағыты — энергетика пайда болды. Платформа әзірге архитектура және екі меморандум ретінде сипатталған; релиздерде сомалар, жобаларды іріктеу мерзімі және жобалар тізімі жоқ, сынақ — алғашқы іріктелген жобалар мен тартылған қаржы болады.
Бұл кімге тиімді: Даму банктері мен инвесторларға: платформа оларға министрліктер бойынша жоба іздеудің орнына бір кіру нүктесін уәде етеді. Жоба әзірлеушілерге: ол оларға қаржыландыруға дайындалуда көмек уәде етеді. Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен Жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар халықаралық орталығына үйлестіруші рөлі беріледі. Портфельге кірмейтін жобалардың шарттарын релиздер ашпайды.
Негізгі мәлімет: Тараптар конференциясы — БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясына қол қойған елдердің жыл сайынғы кездесуі. Отыз бірінші конференция Түркияның Анталия қаласында өтіп жатыр; оның екінші күні 10 қараша болды. Қазақстанның конференцияда іс-шаралар бағдарламасы бар ұлттық павильоны бар.
Бұған дейін біз Қазақстанның COP31 конференциясында ұлттық павильонның 35-тен астам іс-шарасын таныстыруға дайындалғаны және Анталияда конференцияның ашылғаны туралы да жазған едік.
