Астана, 10 қараша. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі қараша соңына дейін Қазақстанда тіркелген «Яндекстің» бес компаниясын тексереді: олар дербес деректерді қалай қорғайды және оларды елде сақтай ма, делінген министр Жаслан Мәдиевтің жауабында, оны ол Құрылтай депутатының сауалына жолдады.
Тексерулер жоспардан тыс тағайындалған. Олар «Яндекс Казахстан» ЖШС-ін, «Yandex Bastau» ЖШС-ін, «Яндекс. Такси Корп» ЖШС-ін, «Яндекс. Еда Казахстан» ЖШС-ін және «Яндекс LLP» ЖШС-ін қамтиды. Премьер-министрдің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев ведомство дербес деректерді қорғау туралы заңнаманың сақталуын, оның ішінде деректерді сақтауды локализациялауды және ұйымдастыру мен техникалық қорғау шараларын жан-жақты және кешенді зерттейтінін жазады. Тексеру қорытындысы бойынша талаптардың орындалуы бағаланады. Бұзушылық анықталса, компанияларға оны жою жөнінде ұсынымдар беріледі және кінәлілерді әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесі қаралады. Нәтижелерді министр бұқаралық ақпарат құралдарына ұсынуға уәде береді. Жауап 10 қарашада жарияланды.
Сауал «Яндекс» сервистерінің қазан айында Қазақстанға да әсер еткен жаппай ақауынан кейін пайда болды. Құрылтай депутаты Ләззат Жылқыбаева 14 қазанда Бас прокурор Берік Асыловқа және Мәдиевке жүгінді. Оның сөзінше, сервис күн сайын азаматтардың телефон нөмірлерін, мекенжайларын, жүріс-тұрыс маршруттарын және төлем деректерін өңдейді, сондықтан шетелдегі ақаудан болған тоқтау бұл деректердің қай елде және қандай құқықтық режимде өңделетінін ашық анықтауды талап етеді. «Әділет» фракциясының депутаттары қазақстандықтардың деректері шетелге берілді ме және бұл заңды ма деп тексеруді сұрады, деп хабарлады Informburo. Сол сауал ұйымдардың өздері дербес деректерді ашық қолжетімділікке шығарған жағдайларына да қатысты. Депутаттардың мәліметінше, Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы жеті білім беру ұйымы мемлекеттік сатып алу порталында 529 қызметкердің мәліметін орналастырған, ал Семейде қызметкерлер мен 344 кәмелетке толмағанның деректері ашық болып шықты.
Ақау 11 қазанда басталды: «Яндекс Go» баспасөз қызметі сервистер іркіліспен жұмыс істеп тұрғанын хабарлады, ал компанияда мұны деректер орталықтарының зақымдануымен түсіндірді. Депутаттардың баяндауынша, министрлік сонда қазақстандық пайдаланушылардың деректері бар серверлер елде тұрғанын, бірақ кейбір компоненттер оның шегінен тыс жұмыс істейтінін жауап берген. Ақау нарыққа да әсер етті: Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚДА) 13 қазанда такси бағасы шамамен үш есе өскен inDrive сервисіне ескерту жолдады.
«Қараша соңына дейін» мерзімін қоспағанда, жауапта тексерулердің басталу күні, сұралатын құжаттар тізімі және қорытындыны жариялау форматы көрсетілмеген.
Мәні неде: Депутаттың деректер қай елде және қандай құқықпен өңделеді деген сұрағы бес заңды тұлғаны нақты тексеруге, оның ішінде деректердің қайда сақталатынын бөлек тексеруге айналды. Нәтиже осы сұраққа жауапқа байланысты: қазақстандықтардың деректері өтетін компоненттер шетелде жұмыс істесе, тексерушілер мұның заңға сәйкес келетінін бағалауы керек.
Бұл кімге тиімді: Жауаптың логикасы бойынша, деректері тексерілетін пайдаланушылар ұтады. Бес компания тәуекелде: бұзушылық болса, оларға оны жою жөнінде ұсынымдар беріледі, ал кінәлілер әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Ведомство жария есепке уәде береді, яғни нәтижені көрсетуді өз мойнына алады.
Негізгі мәлімет: Деректерді сақтауды локализациялау — азаматтардың дербес деректері бар базаларды ел ішіндегі серверлерде сақтау. «Яндекс» — ресейлік технологиялық топ: Қазақстанда оның такси, тамақ жеткізу және басқа сервистері жұмыс істейді.
Бұған дейін біз «Яндекстің» деректер орталықтарын сақтандыру туралы хабарларды жоққа шығарғаны туралы да жазған едік.
