Мәскеу, 27 қазан. Газ экспорттаушы елдер форумының (ГЭЕФ) сегізінші саммитінің қатысушылары Мәскеуде Мәскеу декларациясын қабылдады, онда табиғи газды әлемдегі энергияға өсіп келе жатқан сұраныстың, оның ішінде деректерді өңдеу орталықтары мен жасанды интеллект технологиялары тарапынан туындайтын сұраныстың негізгі көзі деп атап, қатысушы елдердің өз ресурстарына иелік етуге «абсолютті әрі өзгермейтін егемендік құқығын» растады.
ГЭЕФ — 25 жыл бұрын құрылған ірі газ өндірушілердің үкіметаралық ұйымы; оған 12 ел кіреді: Ресей, Алжир, Боливия, Венесуэла, Мысыр, Иран, Катар, Ливия, Нигерия, Тринидад және Тобаго, Экваторлық Гвинея және БАӘ. Тағы бірнеше ел бақылаушы саналады, олардың арасында Әзербайжан, Ангола, Ирак, Малайзия, Мозамбик, Сенегал және Перу бар. Кремль тізімі бойынша, саммитке Иран, Экваторлық Гвинея және Мозамбик президенттері, Катар әмірі және Ливия Президенттік кеңесінің төрағасы келді. Орталық Азиядан шақырылған мемлекет ретінде Түрікменстан қатысты: оның атынан мемлекеттік министр — «Түрікменгаз» концернінің төрағасы Мақсат Бабаев келді. Қазақстан ГЭЕФ құрамына кірмейді.
«Коммерсанттың» баяндауы бойынша, қатысушы елдер экономиканың барлық салаларында газды тұтынуды арттыруға, төмен көміртекті энергетикаға «прагматикалық, әділ және теңгерімді» көшуді және «шынайы климаттық күн тәртібін» ілгерілетуге, жеткізу қауіпсіздігі жөнінде өзара жиірек кеңесуге міндеттенді. Декларацияда Таяу Шығыстағы қақтығыстардың газ нарығына — жеткізудегі іркілістерге, белгісіздікке, баға ауытқуына және инвесторлар үшін тәуекелдерге — әсеріне алаңдаушылық білдірілген. Путин сөзінде газ экспорттаушылар «картель» құрып жатыр деген әңгімелерді жоққа шығарды.
Мәні неде: Ірі газ экспорттаушылар газды бас тарту керек шикізат емес, энергетикалық көшудің отыны деп санау үшін бірлесіп шықты. Саммитті қабылдаған Мәскеу өзінің энергетика жөніндегі ұстанымы Иран, Катар және басқа өндірушілердің ұстанымымен сәйкес келген алаң алды.
Бұл кімге тиімді: Газ өндірушілерге — климат саясатындағы газға қатысты шектеулерге қарсы ортақ ұстаным. Ресейге — Мәскеудегі халықаралық саммит және әріптестердің қолдауы. Мүшелігі жоқ, шақырылған Түрікменстанға — ірі экспорттаушылар алаңына шығу. Форумға кірмейтін Қазақстанға ГЭЕФ шешімдері тікелей міндеттеме жүктемейді.
Негізгі мәлімет: ГЭЕФ-тің бұрынғы саммиттері Катарда (2011 және 2022), Ресейде (2013), Иранда (2015), Боливияда (2017), Экваторлық Гвинеяда (2019) және Алжирде (2024) өтті. Декларацияны дайындаған форумның министрлер кездесуі Мәскеуде 26 қазанда ашылды.
Бұған дейін біз Мәскеуде Газ экспорттаушы елдер форумы министрлерінің кездесуі ашылғаны туралы да жазған едік.
