3 қарашадағы әлемдік тәулік: урна, меморандум және Абу-Дабидегі үстел

Вашингтон үшін 3 қараша дауыс беру күні және мәлімдемелер күні болды: американдықтар Конгресті сайлап жатқанда, Трамп Израильге көмектің аяқталатынын жариялап, Иранға түнде жасалған соққыны «шағын шабуыл» деп атады, ал Вашингтон мен Мәскеу Украина бойынша келіссөздердің күнін растады. Бұл үш сюжеттің ешқайсысы аяқталған жоқ: әрқайсысының сайлау қорытындыларынан кейін келетін күні немесе шарты бар.

Урна және микрофон

АҚШ-тағы аралық сайлау президенттің өкілеттік мерзімінің ортасында өтеді: өкілдер палатасы толық қайта сайланады, ал Сенат үштен бір бөлігіне жаңарады. Anadolu келтірген Флорида университетінің деректері бойынша, мерзімінен бұрын 2022 жылғы 45,9 млн-ға қарсы 59 млнға жуық американдық дауыс берген. Алғашқы қорытындылар пайда болды: Anadolu хабарлауынша, Associated Press демократ сенатор Марк Уорнердің Виргинияда қайта сайланғанын және демократ Рой Купердің Солтүстік Каролинада жеңгенін жариялады, мұнда ол республикашылардан Сенаттағы орынды тартып алды. Бұлар жеке орындар, палаталардың арақатынасы емес: басқа штаттарда санау жалғасуда.

Сол күні таңертең Трамп Fox News-ке телефон арқылы берген сұхбатында АҚШ Израильге жылына 4 млрд доллар көмекті тоқтатып жатқанын айтты: бұл туралы ол бірнеше ай бұрын Биньямин Нетаньяхумен келіскен. Әскери көмек пе, ақша ма деп сұрағанда Трамп BolNews жеткізгендей, «Қалай атағыңыз келсе, солай» деп жауап берген. Times of Israel хабарлауынша, шешім израильдік шенеуніктерді таңғалдырды, Нетаньяху оны түсіндірген жоқ. АҚШ пен Израильдің қолданыстағы келісімі 2028 жылға дейін жылына шамамен 3,8 млрд долларды көздейді, деп The Tribune Fox News деректерін келтіреді, сондықтан төлемдердің орнына не келетіні сұрақ болып қалып отыр. Трамп Израиль американдық қаруды сатып ала алатынын қосып, шешімді саяси тұрғыдан түсіндірді: оның сөзінше, демократтар бұл көмекті республикашыларға қарсы дәлел ретінде пайдаланады.

Иран: «соғыс болмаған» соққы

Сол сұхбатта Трамп сайлаудан кейін «көп адамды өлтіруді көздемейтінін» айтты, бірақ қажет болса, солай болатынын ескертті. Қешм аралындағы жаңа ғана салынып біткен иран әуе шабуылынан қорғаныс нысанына түнде жасалған соққыны ол «соғыс болмаған шағын шабуыл» деп атады және оның құрылысын екі айдан астам бақылағанын түсіндірді.

Дипломатия қатар жүріп жатыр. Катарлық дәнекерлер дүйсенбі кешке Иранға меморандум жобасын берді, АҚШ оны мақұлдады, деп катарлық «Әл-Араби әл-Жадид» газетінің дереккөздері хабарлады; Сауд Арабиясы мен БАӘ да таныстырылып, келісті. Бұл деректер бойынша, Тегеран ядролық бағдарлама бойынша жеңілдік жариялайды, ал Вашингтон мұздатылған иран активтерінің бір бөлігін босатуды жариялайды, екеуі бір мезгілде. Дереккөзде Вашингтоннан немесе Тегерандан растау жоқ.

Ормуз бұғазы әлдеқашан өз ережесімен жұмыс істеп тұр. Иран парламентінің ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары Әмір Хаят Мұқаддам Үндістан, Қытай, Ирак және Катар кемелері бұғаздан еркін өтетінін, американдықтар оларды тоқтатпайтынын мәлімдеді; оның айтуынша, Тегеран үнді және қытай кемелерінен ақы алады, ал катарлықтарды тегін өткізеді. Бұл — иран депутатының сөзі, үкіметтің шешімі емес: хабарламадан оны тәуелсіз тексеру мүмкін емес.

Абу-Даби: күні бар үстел

Украина бойынша келіссөздердің күні екі жақтан аталып, расталды. АҚШ президентінің арнайы өкілі Стив Уиткофф АҚШ, Украина және Ресейдің үшжақты кездесуі Абу-Дабиде 10–11 қарашада өтетінін жариялады. Баспасөз хатшысы Дмитрий Песков орыс делегациясының сонда баратынын растады; басты келіссөзші болып президент көмекшісі Владимир Мединский қалады. Американдық делегацияны, «Интерфакс» хабарлауынша, Уиткофф пен Джаред Кушнер басқарады.

Делегациялар жиналып жатқанда, Киевте РБК хабарлауынша, 3 қараша кешінен бастап энергожүйедегі сыни жағдайға байланысты трамвай мен троллейбустардың қозғалысы уақытша тоқтатылды.

Еуропа үш тәулікке дайындалып жатыр

Бұл кезде Еуропа комиссиясы төтенше жағдайларға дайындық жөніндегі нұсқаулықты ұсынды, оны теңдік, дайындық және дағдарыстарды басқару жөніндегі еуропалық комиссар Хадья Лахбиб таныстырды. Негізгі идея — дағдарыстың алғашқы 72 сағатында өзін-өзі қамтамасыз ету: азаматтардан қажетті заттардың қорын ұстау сұралады, ал елдерге дайындық тақырыбын мектеп бағдарламаларына енгізу ұсынылады.

Енді не болады

Сайлау қорытындылары дауыстар санала келе белгілі болады. «Лукойл» активтеріне бағалы қағаздарды айырбастау туралы біз бөлек жаздық: келіссөздерге арналған лицензия 21 қарашада аяқталады, ал бұл мәміленің қазақстандық қыры бар — Қарашығанақ, Теңіз және КҚК-дағы үлестер. Израильге көмек, Трамптың сөзінше, жыл соңында тоқтайды. Абу-Даби бір аптадан кейін жиналады: әзірге бұл күн келіссөздер туралы нақты белгілі жалғыз нәрсе.