Бішкек, 10 қараша. Қырғызстан Министрлер кабинеті «Кумтор» алтын кен орны бойынша 2009 жылғы қайта қаралған инвестициялық келісімге қосымша келісім жобасын мақұлдады: түзетулер канадалық Centerra Gold компаниясының жобадан шығуына байланысты, қаулыда айтылғандай, ол туралы 24.kg басылымы хабарлады.
Қаулыға Министрлер кабинетінің төрағасы Адылбек Касымалиев қол қойды. Ол үкімет, Centerra Gold Inc. компаниясы, «Кумтор Голд Компани» (КГК) және «Кумтор Оперейтинг Компани» арасында 2009 жылғы 6 маусымда жасалған келісімге қатысты. Құжатта айтылуынша, өзгерістер Centerra жобадан шыққандықтан және кен орнының үздіксіз әрі тиімді жұмысын қамтамасыз ету үшін қажет. Қаулы сондай-ақ бұрын жасалған қоршаған ортаны қорғау және инвестицияларды дамыту жөніндегі стратегиялық келісімнің күшін жою туралы 2023 жылғы 26 желтоқсандағы келісімді, сонымен бірге КГК-нің 2019 жылғы 7 тамыздағы біржақты міндеттемесін орындауға бағытталған. «Қырғызалтын» ААҚ мен КГК-ге қажетті шараларды қабылдау ұсынылды, мемлекеттік органдарға көмек көрсету тапсырылды.
Тараптардың қаржылық, инвестициялық және экологиялық міндеттемелерінде нақты не өзгеретіні қаулының жарияланған мәтінінде ашылмаған. Құжат туралы мәліметтер 24.kg баяндауы бойынша берілген; құжаттың өзі бұл хабарда келтірілмейді.
«Кумтор» — Ыстықкөл облысындағы алтын кен орны; Reuters агенттігінің бағалауынша, бұл бұрынғы кеңестік республиканың ең ірі өнеркәсіп кәсіпорны. Жобаға ерекше салық режимін 2009 жылғы келісімдер белгіледі: кәсіпорын бір ғана салық — айналымнан салық — төлейді және қаражатты Ыстықкөл облысының қорына және минералдық-шикізат базасын дамытуға аударады, деп еске салды Economist.kg.
Мемлекет кен орнын өз бақылауына 2021 жылғы мамырда алды, канадалық компанияның билікпен сот дауы басталды. Бітімгерлік келісім 2022 жылғы 4 сәуірде жасалды: Centerra «Кумтор Голд Компани» мен «Кумтор Оперейтинг Компани» акцияларының 100%-ын Қырғызстанға берді, ал оның орнына «Қырғызалтын» ААҚ-ның Centerra компаниясындағы бүкіл акция пакетін, шамамен 26,1%-ын алды, деп айтты Kaktus.media.
Кен орны пайдамен жұмыс істеп тұр: 2026 жылдың тоғыз айында КГК мемлекетке салық, дивиденд және өзге міндетті төлем түрінде 627,8 млн доллар аударды, бұл бір жыл бұрынғы 309,9 млн доллардан екі еседен астам көп, деп хабарлады компания. Осы уақыттағы түсім 1,013 млрд доллар болды (бір жыл бұрын 735,8 млн), таза пайда — 548,4 млн доллар, яғни 71%-ға көп. Салықтар мен міндетті төлемдер — 277,8 млн доллар. Бұл — компанияның өз деректері, басылым баяндауында.
Кеше, 9 қарашада, сайлаушылармен кездесуде Президент Садыр Жапаров барлық кен орнын мемлекет өзі игеретінін айтты. «Кумтордың» 2032 жылы тоқтауы мүмкін екені туралы хабарларға қатысты ол кәсіпорын жұмысын жалғастыратынын, өндіру 2050 жылға дейін жүретінін жеткізді, деп хабарлады 24.kg. Ол ресми көздерге сүйенуге шақырды. Кен орнының Орталық карьеріндегі кен алдағы жылдары таусылады, деп түсіндірді ол, бірақ бұл кәсіпорынды тоқтатпайды: карьерде жұмыс істеп жатқан 100-ден астам ауыр тау-кен техникасын Жетім-Тоо кен орнын игеруге бағыттамақ.
Мәні неде: Министрлер кабинеті кен орнымен жасалған келісімнің шеңберін Centerra жобаға енді қатыспайтынына сай келтіріп отыр: қаулыда осылай делінген. Салық, инвестиция және экология бөлігінде нақты не өзгеретіні әзірге жарияланбаған, сондықтан бюджет пен қоршаған ортаға салдарын бағалау мүмкін емес.
Бұл кімге тиімді: Иеленуші мемлекетке және «Кумтор Голд Компаниясының» өзіне: қаулыда кен орнының үздіксіз әрі тиімді жұмысы туралы айтылады, ал компания деректері бойынша тоғыз айда мемлекетке 627,8 млн доллар аударылды. Салық және экологиялық режимнің өзгеруі кімнің мүддесін қозғайтыны жарияланған мәліметтен белгісіз.
Негізгі мәлімет: Centerra Gold — 2021 жылға дейін «Кумторды» еншілес компаниялары арқылы басқарған канадалық тау-кен компаниясы; «Қырғызалтын» — 2022 жылғы мәмілеге дейін Centerra акцияларының шамамен 26,1%-ын ұстаған қырғыз алтын өндіруші компаниясы. Бұрынғы иесі кезінде «Кумтор» жұмыс істеген шарттардың бірі — 2009 жылғы инвестициялық келісім.
