26 қазандағы әлемдік күн тәртібі үш түйінге тірелді. Израиль 38 жылдағы алғашқы мерзімінде өтетін сайлау қарсаңында сайлау алдындағы тыныштыққа кірді. Таяу Шығыс шиеленістен шығу жолын іздеді: Иран алғаш рет Сауд Арабиясының, Пәкістан мен Түркияның әскери және барлау басшыларын қабылдады, ал мұнай жарты жылдық ең жоғары деңгейлер маңында тұрды. Мәскеу қатарынан екі саммитке — газ экспорттаушы елдер мен «Ресей — Африка» саммиттеріне дайындалды. Сонымен қатар Сербия мен Бразилиядағы жексенбілік сайлау нәтижелері алғашқы салдарларымен толықты, ал технологиялық компаниялар жасанды интеллектінің құны туралы әңгімеге себеп берді.
Израиль: анық көпшіліксіз сайлау
27 қазанда Израиль 2023 жылғы 7 қазандағы шабуыл мен одан кейінгі соғыстардан кейін алғаш рет дауыс беріп жатыр; бұл 1988 жылдан бергі белгіленген мерзімде өтіп жатқан алғашқы сайлау: алдыңғы үкіметтердің бәрі төрт жылдық мерзімі біткенше тарап кеткен [1]. Үш телеарнаның қорытынды сауалнамалары Бас штабтың бұрынғы бастығы Гади Эйзенкоттың партиясына 22–23 орын, Биньямин Нетаньяхудың «Ликудына» 19–21 орын береді, бірақ бірде-бір блок 61 орын алмайды: оңшыл және діни лагерь — 50-ге жуық, оппозиция — 52–56, палестиналық партиялар — 14–16 [1]. Мұндай жағдайда шешімді коалициялық келіссөздер айқындайды, ал палестиналық партиялар Эйзенкотқа қажет болып қалуы мүмкін. Жоғарғы сот қарсаңында «Ликуд» пен «Діни сионизм» араб және аралас қалаларда 2 000-ға жуық бақылаушы орналастырмақ болған учаскелерде қаруға тыйым салудан бас тартты [2].
Шығанақ: Тегерандағы төрттік, хуситтер және мұнай
28 ақпанда басталған АҚШ пен Израильдің Иранмен соғысынан [5] сегіз ай өткенде Тегеранда Иран, Пәкістан, Түркия және Сауд Арабиясының алғашқы кездесуі өтті; соңғы үшеуін Мекке бірлескен қорғаныс келісімі байланыстырады [4]: Эр-Рияд қорғаныс министрін, Исламабад армия штабының бастығы Асим Мунирді, Анкара барлау басшысы Ибраһим Қалынды жіберді [3]. Бірлескен мәлімдеме диалогты жалғастыру уәдесімен шектелді, ал Иран Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы Мохсен Резаи тараптар өңірдің қауіпсіздігін оның елдері қамтамасыз етеді деген түсіністікке келгенін айтты [4]. Кездесудің аясы — хуситтердің Сауд Арабиясына, оның ішінде «Шығыс — Батыс» мұнай құбыры мен Эр-Рияд әуежайына шабуылдары [5].
Мұнай нарығы бір тәулікте екі жаққа да шайқалды: таңертең Brent Катардың делдалдығы туралы хабарларға байланысты арзандап, кешке қарай баррелі 117 долларға дейін көтерілді [5][6]. АҚШ Энергетика министрлігі стратегиялық мұнай резерві 282,6 млн баррельге — 1982 жылғы қазаннан бергі ең төменгі деңгейге түскенін хабарлады [5]. Жеткізілімдегі іркілістерге арналған апаттық қор 44 жылдағы ең аз мөлшерге Ормуз бұғазында кемелерге шабуыл саны жағынан 2017 жылдан бергі ең нашар болып шыққан айда жетті. Қазақстан үшін бұл баға мәселесі: елдің негізгі экспорттық сорты CPC Blend Brent маркасына байланып сатылады.
Мәскеу: екі саммит және газ күн тәртібі
Иран президенті Масуд Пезешкиан 27 қазанда өтетін Газ экспорттаушы елдер форумының саммитіне Мәскеуге келді; Ресей президентінің көмекшісі Юрий Ушаков Владимир Путин саммит аясында Иран, Катар, Мозамбик және Ливия басшыларымен кездесетінін хабарлады [7][8]. Одан кейін, 28–29 қазанда «Ресей — Африка» саммиті өтеді: қатысуды 48 ел растады, олардың 22-сі ең жоғары деңгейде [9]. Саммиттер кезінде билік 27–29 қазанда Үшінші көлік сақинасы шегінде мобильді интернетке шектеу болуы мүмкін екенін ескертті [10].
Сайлаудан кейін: Сербия мен Бразилия
Сербияда жеңген «Студенттік тізім» келесі күні-ақ сыртқы бағытын белгіледі: соғыс аймақтарына, соның ішінде оны Украинаға жеткізетін делдалдарға қару экспортын тоқтату және Ресейге қарсы санкция енгізбеу [11]. Түнде тобыр Informer TV телеарнасының ғимаратына басып кіріп, бас редакторға шабуыл жасады [12]. Бразилияда жеңілген Флавиу Болсонару Жоғарғы сот судьясы оған елден шығуға тыйым салғанын хабарлап, оппозицияны басқаруға уәде берді, дегенмен оның партиясы, ТАСС-тың мәліметінше, жеңілісті мойындады [13][14].
Технологиялар: ЖИ-дің құны
Microsoft шамамен 60 мың қызметкерге — штаттың төрттен бірінен астамына — ЖИ инфрақұрылымына салымнан кейін шығынды қысқарту үшін өтемақымен өз еркімен кетуді ұсынды [15]. Anthropic Nasdaq биржасында ANT тикерімен акция орналастыру үшін SEC комиссиясына S-1 нысанын тапсырды [16], ал швед үкіметі сол күні аппарат қызметкерлеріне қызметтік компьютерлердегі ChatGPT пен Claude жүйелерін жауып, иесімен деректерді қорғау туралы келісім жасалған Microsoft Copilot құралын қалдырды [17]. Лондонда «Алтын допты» алғаш рет Гарри Кейн алды — 25 жылдағы осы марапатты алған алғашқы ағылшын [18].
Алда не бар
Израильдегі экзитполдар 27 қазанда жергілікті уақытпен 22:00-ден кейін (28 қазан, Астана уақытымен 01:00) күтіледі [1]; сол күні Мәскеуде газ саммиті ашылады, ал 29 қазанда, украин омбудсменінің айтуынша, Алешкиде 27 қазаннан бастап тыныштық режимі енгізілген гуманитарлық операция басталуы тиіс [19].
