Астана, 4 қараша. Жеке үйірмелердің, спорт клубтары мен оқу орталықтарының 30-ға жуық басшысы 4 қарашада Астана әкімдігіне келіп, балалардың қатысуын бет тану (Face ID) арқылы растау ережелерін қайта қарауды талап етті, ал жиналғандардың бір бөлігін полицияға жеткізді.
Әкімнің орынбасарымен кездесу алдын ала келісілмегенін қалалық білім басқармасы хабарлады, ал қызмет көрсетушілермен басқарма мен қалалық қосымша білім беру орталығының қызметкерлері сөйлесті. Басқарманың айтуынша, әңгімеден кейін жиналғандар наразылығын білдіруді жалғастырып, қоғамдық тәртіпті бұзған, сондықтан оларды Сарыарқа ауданының полиция басқармасына жеткізген, кейбіреулеріне ресми ескерту рәсімделген. NewTimes.kz мәліметінше, бөлімшеге 20-дан астам адамды алып кеткен.
Дау 2025 жылдан бері Астанада жүріп жатқан балаларға қосымша білім беруге бірыңғай мемлекеттік тапсырыс жөніндегі пилоттық жобаға байланысты: бюджет үйірмеге әр баласы үшін бөлек төлейді, ал қатысуы электронды құралдармен расталады. Бет тануды жобаның мемлекеттік органдардың 2025 жылғы 28–30 мамырдағы № 75, № 125, № 251-НҚ және № 266/НҚ бірлескен бұйрықтарымен бекітілген Алгоритмінің 40-тармағының 21) тармақшасы және қосылу шартының 9-тармағы көздейді; биометриямен қатар QR-кодтарға да рұқсат етіледі. Әкімдік бұл шара бюджет шығындарының ашықтығы үшін және жалған есепке алуды, болмаған сабақтарға төлеуді болдырмау үшін қажет деп түсіндіреді. Қазір жүйе екі жеке ұйымда жұмыс істейді, жабдық тегін берілген, оған бюджет қаржысы жұмсалмаған, ал балалардың дербес деректері «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заңға сай өңделеді. Пилот кезінде ата-аналар мен балалардан шағым түспеген, деп қосты әкімдікте.
Үйірме басшылары наразылықтың басқа себептерін атайды. «Еркем-ай» шығармашылық орталығының басшысы Әлия Исмаиловаға сәйкес, кәсіпкерлерге жабдықты тек екі ай тегін қызмет көрсететін шарт көрсетілген, олар кейін жөндеу мен сүйемелдеу өз мойындарына жүктелуінен қорқады; жүйені білім басқармасының теңгеріміне беруді ұсынады. Қатысуды белгілеу кезінде баланың тиісті филиалда екенін білу үшін телефонның геолокациясы тексерілетінін, ал телефон барлық баладада бола бермейтінін, тексеруді, оған түсіндіргендей, «Яндекс.Бұлт» қызметі жүргізетінін айтты; деректерге кім қол жеткізетіні түсіндірілмеген. Оның әңгімесінше, бір жеткізушіде жабдық орнатылғаннан кейін сегіз бала кетіп қалған: ата-аналар баласының геолокациясын неге басқа біреу көруі керек деп сұраған. Тағы бір қауіп: сабақ басқа уақытқа ауыстырылса немесе бала басқа топпен келсе, жүйе қатысуды санамайды, ал үйірме өткізілген сабағы үшін ақы алмай қалады.
Мәні неде: Билік мемлекет төлейтін сабаққа баланың шынымен келгенін көргісі келеді, ал үйірмелер биометрия мен геолокацияға, жабдыққа қызмет көрсету ақысына және ауыстырылған сабақ үшін ақша алмау қаупіне қарсы.
Бұл кімге тиімді: Әкімдіктің айтуынша, бюджетке: өтпеген сабақтарға төлем аз болады. Үйірме басшылары өздеріне пайда жоқ, шығын мен тәуекел бар дейді. Екі тегін айдан кейін жабдыққа қызмет көрсетуді кім төлейтіні әкімдіктің хабарламаларында айтылмайды.
Негізгі мәлімет: Балаларды бейнетүсіру жүйесін өңірлерде бұрын да сынаған: Қызылорда облысының балабақшаларында Face Control 2023 жылғы шілдеден бері пилоттық режимде жұмыс істейді, оған бюджеттен 97 млн теңге қарастырылған; жүйені тегін үйірмелерге таратуды айтқанда ата-аналар ашуланған, ал білім басқармасы бір балаға 5–7 секунд кететінін мәлімдеген.
