Астана, 5 қараша. Қазақстан 2026 жылғы тоғыз айда шетелге 3,4 млн долларлық түйіршіктелген күнбағыс қауызын сатты, бұл былтырғыдан 6,15 есе көп, деп Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады.
Негізгі нарық — Еуропа, онда қазақстандық пеллеттер электр станцияларында биоотын ретінде қолданылады. Майлы дақыл өңдеушілер ұлттық қауымдастығының деректері бойынша, қаңтар — қыркүйекте 63,2 мың тонна жөнелтілді, бұл былтырғыдан 3,56 есе көп; 2025 жылы тұтастай жеткізілім 1,035 млн долларға 33,4 мың тонна болды. Ең ірі сатып алушы — Польша: 2025 жылы экспорттың шамамен 98%-ы соған тиді, ал бір ірі поляк электр станциясының қажеттілігі айына 30 мың тонна пеллетке жетуі мүмкін.
Түсім көлемнен едәуір жылдам өсті, демек, тонна да қымбаттады: редакция есебі бойынша, орташа экспорт бағасы 2025 жылғы тонна үшін шамамен 31 доллардан 2026 жылғы қаңтар — қыркүйектегі тонна үшін 54 долларға дейін өсті. Қауыз өңделетін күнбағыс массасының 14–18%-ын құрайды; одан пеллет қазір он зауытқа дейін шығарады, олардың жиынтық шығарылымы айына 10 мың тоннаға жетеді, ал дерлік бәрі экспортқа кетеді. Бір ірі кәсіпорында цехтар мен аумақты электрмен қамтамасыз ететін қазандық орнатылған. Қауымдастық орта мерзімді перспективада экспорт жылына 250 мың тоннаға, яғни 2025 жылмен салыстырғанда шамамен 7,5 есе өсуі мүмкін деп есептейді; ол үшін күнбағыс егісін кеңейту, терең өңдеу және Еуропада биоотынға тұрақты сұраныс қажет.
Мәні неде: Май өндірісінің қалдығы тауарға айналды: тоғыз айдағы түсім 6,15 есе, ал физикалық көлем 3,56 есе өсті, яғни тоннаның бағасы да көтерілді. Бірақ нарық тар: 2025 жылғы экспорттың дерлік бәрі бір елге кетті.
Бұл кімге тиімді: Қауымдастықтың бағалауынша, май зауыттарына: олар өздерінің энергияға қажеттілігін жауып, қосымша экспорттық түсім алады. Еуропа электр станциялары өсімдік қалдықтарынан жасалған отын алады; Польшаға 2025 жылы қазақстандық экспорттың шамамен 98%-ы тиді.
Негізгі мәлімет: Қауыз — күнбағыс тұқымының майға өңделгенде қалатын қабығы. Пеллеттер — престелген түйіршіктер: тығыздау отынды сақтауға және алыс қашықтыққа тасымалдауға ыңғайлы етеді. Биоотын — өсімдік шикізатынан, оның ішінде өңдеу қалдықтарынан жасалған отын.
