Астана, 5 қараша. Қазақстанда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор болып Ұлттық ядролық орталық айқындалды: бұйрыққа 30 қазанда Атом энергиясы жөніндегі агенттік төрағасы қол қойды, деп агенттік хабарлады.
Шешім 2026 жылғы 7 шілдедегі «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы» заңды орындау үшін қабылданды. № 129-н/қ бұйрық оператордың қызметі туралы ереже де бекітеді. Ұлттық ядролық орталық 1992 жылы құрылған және агенттік анықтамасы бойынша атом саласында елеулі ғылыми-техникалық әлеуеті мен көпжылдық тәжірибесі бар: ол ядролық және радиациялық қауіпсіздікпен айналысады, ядролық сынақтардың салдарын зерттейді және радиоактивті қалдықтар бойынша ғылыми-техникалық міндеттерді шешеді.
Оператор қалдықтармен қауіпсіз жұмыс істейді. Негізгі бағыт — оларды көмуге арналған инфрақұрылымды құру және пайдалану, сондай-ақ мұндай объектілерді жабу және кейінгі мониторинг. Бұдан басқа, оған мемлекет меншігіндегі немесе мемлекетке берілуге тиіс ядролық мұра объектілерін жою және консервациялау, сондай-ақ уран өндіру мен өңдеудің салдарын жою жұмыстары тапсырылады. Елде қалдықтар өткен жылдардағы ядролық сынақтардан, уран өндіру мен өңдеуден жиналған, ал бүгін ядролық қондырғылар жұмыс істегенде, уран өндіретін және өңдейтін кәсіпорындарда, өнеркәсіпте, медицинада және ғылымда пайда болады; болашақ АЭС пайдаланылғанда да пайда болады.
Мәні неде: Онжылдықтар бойы жиналған қалдықтардың енді бірыңғай жауапты орындаушысы бар, бірақ әзірге оның міндеттері айқындалды, мерзімдері мен орындары емес: көму орны қайда болатыны, оның құны қанша екені және қашан ашылатыны туралы агенттік айтпады.
Бұл кімге тиімді: Агенттіктің бағалауынша, халыққа және қоршаған ортаға: қалдықтарды ұзақ мерзімге сенімді оқшаулау радиациялық тәуекелдерді азайтады, ал жиналған қалдықтар мәселесі болашақ ұрпаққа қалмайды. Атом энергетикасын дамыту да көмудің дайын инфрақұрылымын қажет етеді.
Негізгі мәлімет: Радиоактивті қалдықтар — радионуклидтері рұқсат етілген деңгейден жоғары және енді пайдаланылмайтын материалдар мен заттар; оларды әдеттегі жолмен тастауға болмайды, сондықтан арнайы қоймаларда ұзақ мерзімге оқшаулайды — оны көму деп атайды. «Ядролық мұра» — атом саласындағы өткен қызметтен қалған және жоюды немесе консервациялауды қажет ететін объектілер. Көму объектісін жабу және кейінгі мониторинг оған қалдық қабылдау тоқтағаннан кейін де бақылау жүргізілетінін білдіреді.
