Президенттің «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңдегі өзекті міндеттері» Жолдауынан кейін екі күн өткенде мемлекет оны мерзімдер мен жауапты тұлғаларға бөле бастады [9][10]. Үкімет 29 қазанда алдағы айлар мен 2027 жылға арналған күндерді атады [1], Құрылтай Бюросы 30 қазанда міндеттерді комитеттер арасында бөлді [2]. Сол кезде Бішкекте өңіраралық ынтымақтастық форумында қазақстандық премьер Қырғызстанмен тауар айналымын 3 млрд долларға жеткізу мақсатын еске салды [7][11]. Бұл үш сюжет екі жерде түйіседі: жолдарда және шекарада.
30 қазан тәулігі
- 110 мың теңге
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақы - 3 жыл
шағын және микробизнесті тексеруге ұсынылып отырған мораторий мерзімі - 7 / 8
Қырғызстан шекарасындағы өткізу пункттерінің Жамбыл облысына тиесілісі - 2 қараша
Құрылтай депутаттары өңірлерге аттанатын күн
Шығарылым материалдары бойынша
- 110 мың теңге
Үкімет: ұрандар емес, мерзімдер
29 қазандағы отырыста Олжас Бектенов төрағалық еткен Үкімет Жолдауды іске асыру шараларын қарады [1]. Жыл соңына дейін өңірлердің қажеттіліктерін ескере отырып, «Халықтық құрылыс» жобаларының — жергілікті жолдар мен тұрғын үй-коммуналдық желілерден мектептер мен ауруханаларға дейінгі — тізбесі пайда болуы тиіс; жобаларға отандық өндірушілерді барынша тарту жоспарланып отыр [1]. 20 қарашаға дейін Үкімет пен Ұлттық банк салықтық-бюджеттік және ақша-кредит саясатын үйлестіру шараларын әзірлеуі тиіс; 1 желтоқсанға дейін отбасылардың жағдайын бағалаудың цифрлық жүйелері біріктіріледі [1]. 2027 жылғы 1 қаңтардан ең төменгі жалақы 110 мың теңгеге дейін көтеріледі, ал үш жылдық бюджетте учаскелік дәрігерлер мен медициналық персоналдың жалақысын 40 пайызға дейін көтеруге шығындар қарастырылады [1].
Тармақтардың бір бөлігі 2027 жылға қатысты: автомобиль өткізу пункттерін жаңғыртуды аяқтау, «Бақты — Аягөз» темір жол желісін іске қосу, «Көкшетау — Петропавл» тас жолын кеңейтуді бастау және Астанада екінші әуежайдың құрылысын бастау [1][3]. Бектенов Президент Қазақстанды еуразиялық көлік-логистикалық торапқа айналдыру міндетін қойғанын еске салды [3]. Жолдауда Президент келесі жылды Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды ұсынды [4]. Мұның бәріне бюджеттен қанша қаржы бөлінетіні жарияланған хабарламаларда аталмаған.
Құрылтай: әр комитеттің өз бөлігі бар
Айбек Дәдебай төрағалық еткен Құрылтай Бюросы Жолдау тапсырмаларын комитеттер арасында бөлді [2]. Бейінді комитеттерге жаңа Азаматтық кодекспен, Алатау қаласындағы арнайы құқықтық режим туралы түзетулермен және салық заңнамасындағы өзгерістер пакетімен айналысу ұсынылды [2]. Бюджетті қарағанда депутаттарға ең төменгі жалақыны көтеру туралы еске салынды, ерекше қажеттіліктері бар балалар туралы заң жобасымен жұмыс істегенде — инклюзивті білім беру инфрақұрылымы туралы [2]. Шағын және микробизнесті тексеруге 2027 жылғы қаңтардан бастап үш жылдық мораторий мәселесі Үкіметпен бірлесіп пысықталады; демек, бұл әзірге шешім емес, ұсыныс [2].
Үкімет өз отырысында Ұлттық экономика министрлігіне «Атамекенмен», бизнес-омбудсменмен және депутаттармен бірге сол мораторийді талқылауды тапсырды [1]. Мұнда екі билік тармағы бір мәселе бойынша қатар жұмыс істеп жатқаны көрінеді: Үкімет бизнестің пікірін жинайды, Құрылтай заңнамалық негіз дайындайды. Барлық комитеттерге елдің басымдықтары туралы ұзақ мерзімді стратегиялық құжатты әзірлеуге қатысу тапсырылды, ал «Халықтық құрылыс» олардың әрқайсысы үшін басымдық деп аталды [2]. Құрылтай жанындағы Қоғамдық палатаның алғашқы отырысын Жолдауға арнау шешілді, ал 2 қарашадан бастап депутаттар өңірлерге барады [2].
Жолдар: нәтижеге кім жауап береді
Екі құжаттың ең нақты сәйкестігі — жолдар. Бектеновтің айтуынша, Президент Көлік министрлігіне барлық автожол жобалары мен жол төсемінің жай-күйі үшін жауапкершілікті бекітті. Премьер Автожол саласын реформалау жөніндегі жұмыс тобына мердігерлер мен техникалық қадағалаудың жауапкершілігін күшейту шараларын әзірлеуді тапсырды [3]. «24KZ» телеарнасы 28 қазанда-ақ Президент жол құрылысының сапасын арттыруды және мемлекеттік органдар арасында жауапкершілікті бір-біріне ысыруды тоқтатуды талап еткенін хабарлаған болатын [5].
Құрылтай өз тарапынан өңірлік және инфрақұрылымдық даму комитетіне ауылдық аумақтарға, логистикалық инфрақұрылымға және жолдардың сапасына назар аударуды тапсырды [2]. Әлі 29 қазанда Әмірбек Оспанбеков төрағалық ететін осы комитет министрліктер өкілдерімен бірге Жолдаудың инфрақұрылымдық міндеттерін талқылаған [6]. Құрылтай депутаты Мейрхат Қасымбаев, Kursiv жеткізуінше, жолдардың нашарлығын нормативтердің «Жигули» үшін есептелгенімен, ал «Мерседес» үшін стандарттар қажет екенімен түсіндіреді [3]. Бұл министрліктің қорытындысы емес, депутаттың бағасы, бірақ ол жекелеген учаскелерді жөндеу емес, стандарттардың өзі талқыланып жатқанын көрсетеді.
Шекара: жолдар сауданың алдынан шыққан жер
Жол тақырыбы шекарада жалғасады. Бішкекте 30 қазанда өңіраралық ынтымақтастықтың Екінші форумында Қазақстан мен Қырғызстанның тауар айналымы 2025 жылы 33 пайызға өсіп, 2,4 млрд долларға жеткені белгілі болды. 2026 жылдың басынан бері ол тағы 20 пайызға өсті [7]. Премьер 3 млрд доллар мақсатын еске салды; қырғыз тарабы, 24.kg жазғандай, мерзімін — 2030 жылды атайды [7][8]. Қазақстан–Қырғызстан шекарасындағы 8 өткізу пунктінің 7-сі тиесілі Жамбыл облысы шекаралық сауданың негізгі орталықтарының бірі деп аталды; сонда индустриялық сауда-логистикалық кешен жобасы жүзеге асырылуда [7].
Дәл осы өткізу пункттерін Үкімет 2027 жылға қарай жаңғыртпақшы [1], ал Құрылтай Бюросы «Шектес аумақтарды дамыту туралы» заң жобасын жұмысқа қабылдап, бейінді комитет қорытындысының мерзімдерін белгіледі [2]. Үш құжат бір-біріне сілтеме жасамайды, бірақ бір учаскені сипаттайды: шекарада жүк көлігі неғұрлым тез өтсе және оған баратын жол жақсы болса, Бішкекте айтылған сандар соғұрлым шынайы. 30 қазанда олардың ешқайсысында шекара инфрақұрылымына нақты қанша қаражат және қандай мерзімде бөлінетіні көрсетілмеген.
Белгісіз болып қалатын нәрсе
Әзірге басымдықтар мен мерзімдер жарияланды, ал сомалар — жоқ. «Халықтық құрылыстың» түпкілікті жобалар тізбесі, шекара туралы заң жобасының мәтіні және тексеруге мораторий туралы шешім жоқ. Бұл шешімдер алдағы апталарда қабылданады: жобалар тізбесін Үкімет жыл соңына дейін уәде етті, ал депутаттар өңірлерге барған соң заң жобаларына қайта оралады. Оқырманға осы жоспарлардың бюджетте және нақты заңдарда нендей күйге түсетінін қадағалау маңызды.
