Вашингтон, 3 қараша. Америкалық миллиардер Тодд Боэли басқаратын консорциум «Лукойлдың» халықаралық активтерін ақшаға емес, бағалы қағаздарды айырбастау арқылы сатып алу мәмілесін дайындап жатыр, ал келісім бірнеше апта ішінде пайда болуы мүмкін, деп сатылым барысынан хабардар төрт адам Reuters агенттігіне айтты.
Консорциумға Боэли, Біріккен Араб Әмірліктерінің International Holding Company және Al Hail Holding компаниялары кіреді; өтінімді сондай-ақ Әл-Хаят ағайындылары мен АҚШ-тың Халықаралық даму қаржы корпорациясы (DFC) қолдайды. Боэли де, «Лукойл» да, басқа қатысушылар да сұрауларға жауап берген жоқ; IHC өкілі компания ықтимал инвестицияларды түсіндірмейтінін мәлімдеді.
Схема мынадай. «Лукойлдың» батыстық инвесторлар, оның ішінде Capital Group ұстап отырған қатып қалған бағалы қағаздары компанияның халықаралық активтеріне айырбасталады. Консорциум атынан әрекет ететін банк мұндай қағаздарды шамамен он американдық және британдық қордан, сондай-ақ американдық депозитарлық банктерден доллардың 30 центінен сатып алып қойған: жеңілдік олардың санкциялық мәртебесін көрсетеді. Мәмілені алға жылжыту үшін консорциум акцияларды тікелей «Лукойлға» бермей, эскроу-шотқа салуға уәде берді. Желтоқсанда АҚШ Қаржы министрлігі Xtellus Partners қатысқан топтың ұсынысын «Лукойл» сатудан акциямен де, ақшамен де пайда көрмеуі тиіс деген себеппен қабылдамады.
Сату бір жылдан астам уақыт жүріп жатыр. АҚШ «Лукойлға» 2025 жылғы 22 қазанда санкция салды, содан кейін компания шетелдегі активтерін, шамамен 20 млрд доллар деп бағаланған, сатуға ниет білдірді. Gunvor трейдерімен келісім АҚШ Қаржы министрлігі мақұлдамағандықтан іске аспады. Қаңтардың соңындағы (2026 жыл) Carlyle келісімі Шетелдік активтерді бақылау басқармасының (OFAC) мақұлдауынсыз шілденің соңында аяқталды, ал қазанда Carlyle жарыстан шықты. OFAC келіссөздерге арналған лицензияны 21 қарашаға дейін ұзартты; кез келген мәмілені ведомство бөлек мақұлдауы тиіс.
Қазақстанның бұл оқиғада үш үлесі бар. «Лукойл» Қарашығанақта 13,5%, Теңізде 5% және Каспий құбыр консорциумында (КҚК) 12,5% ұстайды, деп Reuters ақпанда еске салған. «Теңізшевройл» ЖШС-нің 2025 жылғы жинақталған есептілігінде «Лукойл» серіктестіктің 5% үлесі бар қатысушысы ретінде аталған. Carlyle-мен қаңтардағы келісімде, «Лукойлдың» өз сөзі бойынша, қазақстандық активтер болмаған. Сол кезде АҚШ Қаржы министрлігі жеке лицензиямен КҚК-ны, «Теңізшевройлды» және Қарашығанақты санкциядан шығарды, ал Қазақстанның «Лукойл» үлестерін басымдықпен сатып алу құқығы бар: Астана Вашингтонға сұрауды қаңтарда жолдады, «ҚазМұнайГаз» ақпанда «Лукойлмен» негізгі жобалар бойынша келіссөз жүргізіп жатқанын хабарлады. Қазақстандық үлестердің Боэли схемасына кіретін-кірмейтінін Reuters нақтыламайды.
Мәні неде: Сатып алушылар Вашингтонның басты шартын — «Лукойл» сатудан пайда көрмеуі тиіс — айналып өтуге тырысады: ақшаның орнына бағалы қағаздар, компанияға беру орнына эскроу. Қазақстан үшін үш үлестің тағдыры ашық күйінде қалып отыр: Reuters хабарламасында олар туралы айтылмайды.
Бұл кімге тиімді: Reuters сипаттауынша, мәміле санкциялар ірі ресейлік компанияны шетелдегі активтерді сатуға мәжбүрлеп, Мәскеудің қаржылық пайдасын шектей алатынын-алмайтынын тексереді. Қатып қалған қағаздарды ұстаушылар, хабарламадан көрініп тұрғандай, олардан доллардың 30 центінен шығады.
Негізгі мәлімет: Санкцияға дейін «Лукойл» Ресейдің ірі мұнай компанияларының қатарында болды; оның шетелдегі активтері саудаға түскен Lukoil International GmbH компаниясына біріктірілген.
