Әлемдік 29 қазан тәулігі үш желіден құралды. Мәскеуде Ресей — Африка саммиті аяқталды, қорытынды баспасөз мәслихатында Владимир Путин тек Африка туралы ғана емес, Еуропа мен Финляндия және Норвегия басшыларымен телефон арқылы сөйлесуі туралы да айтты [1][2]. АҚШ-та Федералдық резервтік жүйе аралық сайлау қарсаңында мөлшерлемені өзгертпеді, ал экономика үшінші тоқсанда күтілгеннен жылдам өсті [3][4]. Түнде әлемдегі ең ірі криптобиржа Binance әмияндарынан 3 млрд доллардан астам қаражат кеткен соң барлық операцияны тоқтатты [5].
Әлем, 29 қазан
- 27 млрд доллар
Ресей мен Африканың тауар айналымы - 3,75–4%
ФРЖ мөлшерлемесінің өзгеріссіз диапазоны - 3,4%
АҚШ ЖІӨ-нің III тоқсандағы өсімі (3,2% күтілген) - 53
48 — 19 — санақ қорытындысы бойынша Израиль блоктарының кнессеттегі орны - 42 млн баррель
Еуропаның үш айда резервтен шығаратын көлемі
Шығарылым материалдары бойынша
- 27 млрд доллар
Мәскеу: Африка, Еуропа және 2030 жыл
Ресей — Африка саммитінің қорытындысы бойынша баспасөз мәслихатында В.Путин Африка елдерімен қазіргі 27 млрд долларлық тауар айналымын жолдың басы ғана деп атап, астық пен дәрі-дәрмек жеткізуді арттыруға уәде берді; Африкаға жұқпалы аурулармен күресте көмектесу жөніндегі ресейлік бағдарлама 2029 жылға дейін ұзартылды [1][6]. Ресей мен Африка елдері азаматтық кемелерді, соның ішінде Африка елдерінің туы астындағы кемелерді негізсіз ұстауға және тәркілеуге қарсы шықты [7].
Мәлімдемелердің басым бөлігі Еуропаға қатысты болды. В.Путин Еуропада көпшілік 2030 жылға қарай Ресеймен соғысқа дайындалып жатқанын, Ресей оған дайын, бірақ соғысты қаламайтынын айтты [2]. Финляндия Президенті Александр Стуббпен және Норвегия премьер-министрі Йонас Гар Стёремен сөйлесуі туралы ол әңгімелесушілер басында Еуроодақтың атынан сөйлемейтінін атап өткенін хабарлады [8]. Әбу-Дабидегі алдағы келіссөздер қарсаңындағы бұл әңгіме еуропалық дипломатияның басты тақырыптарының бірі болып отыр.
Херсон облысындағы майдан шебінде тараптар Ресей бақылауындағы Алешкиге гуманитарлық миссияның жолын минадан тазартуды аяқтады: уақытша атысты тоқтату режимінде осы жолмен гуманитарлық жүк жеткізіліп, бейбіт тұрғындар эвакуацияланады [9].
АҚШ: мөлшерлеме, өсім және криптосілкініс
ФРЖ Конгреске аралық сайлауға бір аптадан аз уақыт қалғанда федералдық қорлар мөлшерлемесінің диапазонын 3,75–4% деңгейінде сақтады [3]. Шешім АҚШ ЖІӨ-сі үшінші тоқсанда 3,4%-ға өскені туралы деректермен тұспа-тұс келді — бұл күтілген 3,2%-дан және екінші тоқсандағы 2,2%-дан жылдам; өсімді инвестициялар мен мемлекеттік шығыстар қолдады [4]. Қазақстан үшін ФРЖ шешімдері теңге бағамы мен сыртқы қарыз алудың құны арқылы маңызды: доллардың жоғары мөлшерлемесі долларға сұранысты ұстап тұрады.
Binance биржасындағы түнгі оқиға крипто саласындағы жылдың ең шулы оқиғасы болды: биржа қаражат енгізу мен шығаруды толық тоқтатып, шығынды өтеуге уәде берді және 2,54 млрд долларды бұғаттағанын хабарлады, оның басым бөлігін Tether және Circle стейблкоин эмитенттері тоқтатты [5]. Биржа бұзуды ресми растаған жоқ; оның негізін қалаушы Чанпэн Чжао аударымды бұзуға ұқсас деп атады. Мұндай көлемдегі ұрлық расталса, ол бұрынғы рекордтан — 2025 жылы Bybit биржасынан ұрланған шамамен 1,5 млрд доллардан екі еседен астам асып түседі [5].
Израиль, Еуропа және отын
Израильде кнессет сайлауындағы дауыстарды санау аяқталды: Биньямин Нетаньяху блогы 53 орын, оппозиция — 48, араб партиялары — 19 орын алды; ешбір тарап 120 орынның 61-ін жинай алмады, сайлауға қатысу 77,7% болды — 1999 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш, ресми қорытынды 4 қарашада жарияланады [10]. «Демократтар» партиясының жетекшісі Яир Голан Нетаньяхусыз коалицияны талқылап, «Раам» араб партиясының басшысы Мансур Аббаспен кездесіп үлгерді [11].
Еуропа ал отын мәселесін резервтер есебінен шешіп жатыр: үш айда 42 млн баррель, оның жартысы — дизель отыны; Франция 1 қарашадан бастап 10 млн баррельді өзіндік құнымен сатады [12]. Бұл «Үлкен жетіліктің» 100 млн баррельге дейін шығару туралы келісімінің бөлігі; Халықаралық энергетика агенттігінің деректері бойынша, қыркүйекте дизель отынының әлемдік экспорты бір жыл бұрынғыдан тәулігіне 700 мың баррельге аз болды [12]. Мұнай өңдеуді жылына 18-ден 39 млн тоннаға дейін арттыруды жоспарлап отырған Қазақстан үшін бұл өз зауыттарының пайдасына дәлел.
