Астана, 30 қазан. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) халықаралық компаниялар топтарының елдер бойынша есептілігі туралы жыл сайынғы баяндамасында Қазақстанға мұндай есептермен басқа елдермен алмасудың процестерін немесе жазбаша рәсімдерін — алғашқы алмасулардан бұрын — ретке келтіруді тағы да ұсынды; бұл ұсыным 2018/2019 жылдардағы тексеруден бері күшінде.
«Елдер бойынша есептілік — 2026 жылғы өзара бағалау есептерінің жинағы» баяндамасы 19 қазанда шықты. Бұл — елдердің BEPS жоспарының 13-тармағындағы ең төменгі стандартты қалай орындайтынын тексерудің тоғызыншы жыл сайынғы айналымы; BEPS — ЭЫДҰ мен G20 тобының салық базасын шайып, пайданы салығы төмен юрисдикцияларға шығаруға қарсы бағдарламасы; бағалауға 142 юрисдикция кірді. Тексеру үш бағыт бойынша жүреді: ішкі заңнама, ақпарат алмасу тетігі және алынған есептерді тиісінше пайдалану. Елдер бөлімдеріндегі мәліметтер 2026 жылғы 31 наурыздағы, ал алмасу туралы деректер 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдайды көрсетеді.
Үш бағыттың екеуі бойынша Қазақстанға ескерту жоқ: ел өз ережелерінің өзгермегенін және қолданылып жатқанын растады, ал ЭЫДҰ бағалауы бойынша заңнамада да, есептерді пайдалануда да барлық талапқа сай келеді. Жалғыз ұсыным алмасуға қатысты. «Ақпарат алмасудың алғашқы айналымдарынан бұрын» деген тұжырым ЭЫДҰ бағалауы бойынша Қазақстан басқа юрисдикциялармен мұндай есептермен әлі алмаспағанын білдіреді.
Баяндаманың қазақстандық бөлімінде бұл ұсынымның қысқа ескертпесі бар: ол 2018/2019 жылдардағы тексеруден бері күшінде қалып отыр. Сол уақыттан бері ЭЫДҰ тағы екі мәселені қадағалап отыр: басқа елдің салық қызметі топ есебіндегі қате немесе толық емес мәлімет туралы хабарласа, Қазақстан не істейді, және топ есепті басқа компания — суррогат бас компания арқылы тапсырса, жергілікті тапсыру міндеті алынып тасталады ма. Қазақстан алынып тасталады дейді; бақылау тармағы сақталды.
Мәні неде: Қазақстанда ірі халықаралық топтарға қойылатын талаптар қабылданып, жұмыс істеп тұр, бірақ жүйе соған бола құрылған негізгі нәрсе — олардың есептерімен басқа елдердің салық қызметтерімен алмасу — сегіз жылда реттелмеді.
Бұл кімге тиімді: Халықаралық топтарға — Қазақстан есептермен алмаспайынша, олардың республикадағы салық көрінісі шетелдік салық қызметтеріне нашар көрінеді. Реттелген алмасу Қазақстанның салық органдарына елде жұмыс істейтін топтардың пайданы қай жерде көрсететіні туралы мәлімет берер еді; Қазақстан оны қашан бастамақ екенін дереккөздер хабарламайды.
Негізгі мәлімет: Елдер бойынша есепті (Country-by-Country Report) жылдық шоғырландырылған түсімі 750 млн еуродан асатын халықаралық топтар тапсырады: онда әр ел бойынша түсім, пайда, төленген салық, қызметкерлер саны көрсетіледі. Қазақстанда бұл талап 2016 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін басталған қаржы жылдарына қолданылады, есеп жыл аяқталғаннан кейін 12 ай ішінде тапсырылады. Баяндама қорытындысы бойынша мұндай есептермен алмасу туралы құзыретті органдардың келісімдері 142 юрисдикцияның 110-ында бар; заң базасын құру немесе пысықтау туралы жалпы ұсынымды 19 юрисдикция алды.
Бұған дейін біз министрліктерге байлыққа салынатын салық бойынша әлемдік тәжірибені зерттеуге бір ай берілгені туралы да жазған едік.
