29 қазан, бейсенбі күні Қазақстан бірден үш астанада жұмыс істеді. Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев Анкарада Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммитінің ашылуында болды [1][2], Премьер-министр Олжас Бектенов Қырғызстанмен үкіметаралық кеңеске Бішкекке ұшты [3][4], ал Құрылтай Төрағасы Айбек Дәдебай Душанбеде Орталық Азия парламенттерінің форумында сөз сөйледі [5][6]. Ел ішінде 28 қазандағы Жолдау нақты тапсырмаларға бөлінуін жалғастырды, ал ұлттық тасымалдаушы алғаш рет бортында интернеті бар ұшағын аспанға көтерді.
29 қазан тәулігі
- 3
сол күні Қазақстанның бірінші тұлғалары жұмыс істеген астана - 5
QR-төлем жүйелерін біріктіруге келіскен ел - 6,5 трлн теңге
2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан инфрақұрылымға - 132,5 мың
2025 жылы Петропавл әуежайының жолаушылары - 2,54 млрд доллар
Binance биржасындағы оқиғадан кейін бұғатталған қаражат
Шығарылым материалдары бойынша
- 3
Анкара: Бакусыз түркі саммиті
Түркі мемлекеттері ұйымының саммиті кешке «Күллие» президенттік кешенінде ашылды; мемлекет басшылары Анкарадағы «Бештепе» саябағында ұлттық павильондары бар Түркі әлемі аллеясын ашты, қазақстандық павильонда киіз үй, «Сақ аңшысы» композициясы және Орхон ескерткіштерінің көшірмелері көрсетілді [1][2]. Кездесу Анкара мен Бакудің әзербайжан мектептеріндегі хиджаб туралы дауы аясында өтіп жатыр; Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев Бакудегі ФИФА жасөспірімдер чемпионатының финалын себеп етіп, келмеді [1]. Кешке Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоғанға Дональд Трамп қоңырау шалды; Ердоған оған саммит халқы 200 миллионнан асатын ұйымды дамыту үшін шешімдер қабылдайтынын айтты [7].
Қазақстан үшін Анкара — екі күндік сапардың жалғасы: 28 қазанда Қ.Тоқаев пен Р.Ердоған тауар айналымын 15 млрд долларға жеткізуді мақсат етті [8]. Түркия сонымен қатар басқа мүшелермен байланысын нығайтты: Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев Р.Ердоғанмен бес құжатқа, соның ішінде Бизнесті қолдау жөніндегі жоғары деңгейдегі кеңес туралы келісімге және преференциялық сауданы кеңейту туралы хаттамаға қол қойды [9][10]. Саммиттің негізгі отырысы мен қорытынды құжаттары 30 қазанда күтіледі.
Бішкек пен Душанбе: делдалсыз көршілер
Бішкекте О.Бектенов Қырғызстан министрлер кабинетінің төрағасы Адылбек Қасымалиевпен келіссөз жүргізіп, өңіраралық ынтымақтастықтың екінші форумына және үкіметаралық кеңестің 14-отырысына қатысуы тиіс еді [3][4]. 2025 жылғы қарашада Астанада өткен алдыңғы, 13-отырыста тараптар 2030 жылға қарай тауар айналымын 3 млрд долларға жеткізу мақсатын растаған [4]. Бұл отырыстың қорытынды құжаттары 30 қазан таңына дейін жарияланған жоқ. Күн тәртібін отын толықтырады: Қырғызстан қазан айында Қытайдан теміржолмен отын ала бастады [11], ал сол күні Еуропа резервтерден 42 млн баррель мұнай мен дизель отынын шығаратынын жариялады [12] — отын тапшылығы Атлантикадан Тянь-Шаньға дейін сезіледі.
Душанбеде бес елдің парламенттері Душанбе декларациясын қабылдады [5]. Құрылтай Суды пайдалану жөніндегі негіздемелік конвенцияны жеделдетуді, Аралды құтқарудың халықаралық қорын тарта отырып су мен Арал жөнінде тұрақты диалог құруды, сондай-ақ жасанды интеллект саласындағы Орталық Азиялық әріптестік бағдарламасын ұсынды [6][13]. Алғаш рет Қазақстанның бастамасымен 2023 жылы Түркістанда жиналған форум төртінші рет өтті [14]. Сол күні Санкт-Петербургте Құрылтай депутаты Марат Қожаев ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының саяси мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы болып сайланды [15].
Өңірлік бағытты төлем жүйелері жалғастырды: Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан және Әзербайжан орталық банктері азаматтар көрші елдерде өз банкінің қосымшасымен төлей алуы үшін ұлттық QR-төлем жүйелерін біріктіру тетігін жыл соңына дейін пысықтауға келісті [16].
Жолдау: сөзден тізімге
Жолдаудан бір күн өткен соң Құрылтайдың Өңірлік және инфрақұрылымдық даму комитетінің депутаттары оның құрылыс жоспарын талқылады: 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 трлн теңге, денсаулық сақтаудың 70-ке жуық нысаны және білім беру, спорт пен мәдениеттің 50-ге жуық нысанының құрылысын бастау; жобалардың алғашқы тізбесін Үкімет жыл соңына дейін дайындауы тиіс [17]. Бір күн бұрын Үкімет алғашқы тапсырмаларды — бизнесті тексеруге мораторийден бастап учаскелік медиктерге үстемеақыға дейін жіберіп үлгерген [18]. Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың Петропавл әуежайы туралы кеңесі де осы бағытқа жатады: онда жолаушылар ағыны төрт жылда 6,5 есе өсті, келесі қадам — жаңа жолақ пен халықаралық рейстер [19].
Цифрлық күн тәртібі
Air Astana спутниктік Wi-Fi бар алғашқы рейсін орындады — Airbus A321LR ұшағымен Алматыдан Ташкентке; байланысты SES береді, 2027 жылғы 31 қаңтарға дейін интернет бәріне тегін [20]. Бұл тек техниканың емес, министрліктің реттеушілік жұмысының нәтижесі: авиацияда геостационарлық емес спутниктік байланысқа рұқсатты маусымдағы Президент Жарлығы берді [21]. Денсаулық сақтау министрлігі ШҚО, Павлодар облысы, Астана мен Алматыда жұқпалы аурулар туралы электрондық шұғыл хабарламалардың пилотын бастады [22]. Әділет министрлігі жаңа «Әділет органдары туралы» заңға берген құжатта цифрлық трансформацияны жеке бағыт етіп белгіледі — және жеке сот орындаушыларына бақылаудың әлсіз екенін мойындады [23]. Цифрлық теңге бойынша тәулікте жаңалық болған жоқ.
Бөлек — сыртқы белгі. Түнде ҚХҚО лицензиясы бар қазақстандық бөлімшесі бар және мемлекеттік Alem Crypto Fund қорының серіктесі Binance биржасы әмияндарынан 3 млрд доллардан астам қаражат кеткен соң барлық операцияны тоқтатты [24]. Крипторезерв құрып, өзін болашақ криптохаб деп атайтын ел үшін бұл сала сүйенетін инфрақұрылымның тәуекелін еске салады.
