Құрылтай алғаш рет AI-Quryltai платформасының көмегімен заң жобасын әзірледі

Құрылтайдағы Үкімет сағаты, 16 қараша
Фото: Құрылтай

Астана, 16 қараша. «Балалардың цифрлық және ақпараттық қауіпсіздігі туралы» жаңа заңның жобасы жасанды интеллект кіріктірілген AI-Quryltai цифрлық ортасында әзірленген алғашқы заң жобасы болды, деп 16 қарашада Үкімет сағатында Құрылтай Төрағасының орынбасары Динара Закиева хабарлады.

Құжат онлайн ойындар мен қосымшаларды таңбалауды және тексеруді, барлық платформада «ата-ана бақылауын» және суреті бар балалар ID-карталарын енгізуді ұсынады.

Закиеваның айтуынша, платформаның «заңгерлік ойлау мүмкіндігі» бар. Жүйе балалардың цифрлық және ақпараттық ортада қаншалықты қорғалғанына талдау жасады. Құрылтайдың баспасөз қызметі хабарлағандай, талдаудың негізіне үлкен деректер, азаматтардың өтініштері, ата-аналар, сарапшылар мен жұртшылық көтерген мәселелер, тәуекелдерді бағалау және халықаралық тәжірибе алынды. Заң жобасының мәтінін жазуға алғаш рет 800 мыңнан астам нормативтік құқықтық актіден тұратын базаға сүйенетін, арнайы оқытылған заңгерлік модель де қатысты. AI-Quryltai көмегімен дайындалған барлық ұсынысты кейін әзірлеуші депутаттар шақырылған заңгерлермен және ақпараттық әрі цифрлық қауіпсіздік жөніндегі сарапшылармен бірге тексеріп, пысықтады. Барлығы 120-дан астам түзету дайындалды.

Заң жобасының не ұсынатынын Құрылтай жеке атап шықты. Онлайн ойындар мен басқа да цифрлық және ақпараттық өнімдер таңбалануға және мазмұнының сипаттамасын алуға тиіс, онда тәуекелдер, оның ішінде ойын ішіндегі сатып алулар мен пайдаланушылардың хат алмасу мүмкіндігі көрсетіледі. Мұндай өнімдерді уәкілетті мемлекеттік орган тексеретін (верификациялайтын) болады; бұзушылық анықталса, өнімге, қосымшаға немесе ойынға қолжетімділікті шектеуге, оларды жоюға немесе бұғаттауға болады, ал нормаларды сақтамағаны үшін жауапкершілік енгізіледі. Кәмелетке толмағандардың маркетплейстердегі сатып алуларына да осындай тәсіл ұсынылады. Барлық цифрлық платформадағы «ата-ана бақылауы» сүзгілеуді білдіреді: таңбаланбаған және тексерілмеген өнімдерді, қосымшалар мен ойындарды бала көре де, жүктей де алмайды.

Суреті бар балалар ID-карталары баланың жеке басын анық куәландыруға тиіс. Авторлардың ойынша, олар кәмелетке толмағандарды 18 жасқа дейін сүйемелдейтін бірыңғай цифрлық бағдардың негізі болады, ол арқылы мемлекеттік қолдау шаралары мен балалар құқығын қорғау келісіледі. Қай орган уәкілетті болатыны, заң қашан күшіне енуі мүмкін екені және жауапкершілік қандай болатыны Құрылтай хабарламаларында айтылмаған.

Қазір заң жобасы қорытынды алу үшін Үкіметке жіберіліп жатыр, одан әрі оны Құрылтайдың жұмыс тобы пысықтайды. Бұл — Президенттің тапсырмасымен жыл басында қабылданған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасын іске асыру үшін депутаттар жазған үш заң жобасының бірі. Закиеваның сөзінше, Қазақстанда шамамен 7 млн бала бар, бұл — ел халқының үштен бірі.

Мәні неде: Құрылтай өзінің жасанды интеллект жүйесін алғаш рет талдауға ғана емес, заң мәтінін жазуға да қолданды. Құрылтайдың мәлімдеуінше, түпкілікті шешімді адамдар қабылдайды: әр норманы депутаттар мен заңгерлер тексерген. Заң жобасы қабылданса, цифрлық сервистердің ережесін өзгертеді: таңбасы жоқ және мемлекеттік тексеруден өтпеген ойындар мен қосымшалар балаларға қолжетімсіз болады.

Бұл кімге тиімді: Авторларының сөзінше, заң жобасы балаларды қорғайды және ата-аналарға бақылау құралын береді. Жаңа міндеттер — таңбалау, верификация, бұзушылық үшін жауапкершілік — платформа иелеріне, ойындар мен қосымшаларды әзірлеушілерге және маркетплейстерге жүктеледі. Олардың пікірі Құрылтай хабарламаларында келтірілмеген.

Негізгі мәлімет: Құрылтай — Қазақстанның бір палаталы парламенті. «Қазақстан балалары» тұжырымдамасына (2026–2030 жылдар) арналған 16 қарашадағы Үкімет сағаты Құрылтайдағы алғашқы Үкімет сағаты болды. AI-Quryltai платформасын Қазақстан делегациясы 12 қарашада Біріккен Ұлттар Ұйымының Женевадағы бөлімшесінде таныстырды: Құрылтайдың сипаттамасы бойынша, жергілікті тіл модельдері жабық контурда жұмыс істейді, ал жасанды интеллект көмегімен дайындалған материалдарды мамандар тексереді. Құрылтай бөлек 16 жасқа толмаған балаларға әлеуметтік желілерде тіркелуге тыйым салатын онлайн платформалар туралы түзетулерді де қарап жатыр.

Бұған дейін біз Құрылтайдың 16 жасқа толмаған балаларға әлеуметтік желілерде тіркелуге тыйым салуды қарайтыны туралы да жазған едік.

  • Пайдаланылған дереккөздер тізімі: Құрылтай