Астана, 16 қараша. Полиция 2026 жылдың басынан бері жалпы көлемі 159,5 тонна қосымша жанармай бактарын заңсыз орнатудың 595 дерегінің жолын кесті, деп хабарлады Ішкі істер министрлігі.
Заң бұзушылықтың ең көбі Жамбыл облысында — 386, Түркістан облысында — 119 және Қостанай облысында 80 дерек анықталды.
Министрлік бұл жағдайларды отынды елден заңсыз әкетуге қарсы күреске жатқызды. Оның деректері бойынша, жүргізушілер Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) 590-бабының 7-бөлігі бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылып, айыппұл төледі. Қосымша бактар бөлшектеліп, көліктер иелеріне қайтарылды. Айыппұлдың мөлшерін ІІМ көрсетпеді. Мемлекеттік шекара арқылы өтетін 48 автомобиль өткізу пункті маңында тәулік бойы жұмыс істейтін полиция бекеттері қойылған.
Telegram-арналар бұл хабарламаны қайталағанда сандарды бұрыннан әкетілген бензиннің көлемі ретінде берді. ІІМ хабарламасында әңгіме басқа нәрсе туралы: жолы кесілген жағдайлар, яғни шекараға жетпеген отын және алынып тасталған бактар туралы. Отынның түрін министрлік нақтыламайды.
Жыл басынан бергі мұндай жағдайлардың саны төрт айда екі еседен астам өсті. Шілдеде ІІМ жыл басынан бері 255 дерек анықталғанын хабарлаған еді; ол кезде 195 шетелдік пен Қазақстанның 60 азаматы жауапкершілікке тартылып, автомобиль өткізу пункттері маңында 59 полиция бекеті жұмыс істеген. Одан бұрын, маусымда, полицейлер мемлекеттік кірістер органдарымен бірге Жамбыл облысының Қордай ауылында қосымша бак орнататын 16 техникалық қызмет көрсету станциясын тексерген. Министрліктің сол кездегі хабарына қарағанда, алты иесіне әкімшілік материал жиналды, ал бір айда полиция шамамен 12 тонна жанар-жағармай материалдарын (ЖЖМ) әкетудің жолын кесіп, жанармай багы қайта жабдықталған 54 көлікті анықтады.
Биылғы жағдайлардың үштен екісіне жуығы Жамбыл облысына тиесілі. Бұл облыс арқылы Қырғызстанға, Түркістан облысы арқылы — Өзбекстанға, Қостанай облысы арқылы Ресейге жол өтеді.
Тексерулердің себебі — отын әкетуге салынған тыйым. Қазақстан бензинді, дизель отынын және бірқатар басқа мұнай өнімдерін автокөлікпен әкетуге тыйымды 2027 жылғы 22 мамырға дейін ұзартты, бұл тыйым Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдеріне де қатысты. Көліктердің штаттық багындағы отынға ерекшелік жасалған: оны тәулігіне бір реттен жиі емес әкетуге болады. Энергетика министрінің бұйрығына сәйкес, бұрынғы тыйым 2026 жылғы 21 мамырдан 21 қарашаға дейін қолданылды, жаңасы үзіліссіз басталады.
Мәні неде: Отынды канистрмен немесе артық бакпен әкетуге болмайды: тек штаттық бакқа құйылғанын ғана, оның өзін тәулігіне бір рет алып шығуға рұқсат. Шеберханада орнатылған қосымша бакты полиция көлікті заңсыз қайта жабдықтау деп санап, оны алып тастайды және жүргізушіге айыппұл салады. Жыл басынан бергі мұндай жағдайлар саны шілдедегі 255-тен 595-ке жетті, ал басты бағыт — Қырғызстан шекарасы.
Бұл кімге тиімді: Энергетика министрлігінің түсіндіруінше, әкетуге тыйым отынның ішкі нарықта қалуы үшін қажет. Шекарадан қайта жабдықталған көлікпен отын тасығандар ұтылады: олар айыппұл төлеп, бактан айырылады, ал мұндай бак орнататын шеберхана иелері тексеруге ілігеді.
Негізгі мәлімет: Энергетика министрлігі бензин мен дизель отынын әкетуге жарты жылдық бұйрықтармен тыйым салады; бұған дейін тыйым 2025 жылғы 20 қарашадан 2026 жылғы 20 мамырға дейін қолданылған. Тыйымды айналып өтіп отын әкету фактілерін Ұлттық қауіпсіздік комитеті де тергейді: қазан айында ол Ақтау порты арқылы мұнай өнімдерін әкету схемасын әшкереледі.
Бұған дейін біз бензин мен дизель отынын әкетуге тыйым 2027 жылғы 22 мамырға дейін ұзартылғаны және ҰҚК Ақтау порты арқылы 45 млрд теңгенің мұнай өнімдерін әкету схемасын әшкерелегені туралы да жазған едік.


