Польшада 31 қазанға қараған түні Конституциялық трибуналдағы оқиғаларды мемлекеттік төңкеріс деп Трибуналдың өзі, «Құқық және әділеттілік» және «Конфедерация» оппозициялық партиялары және бірқатар басқа оңшыл саясаткерлер атайды [2][26][32]. Дональд Туск үкіметі құқықтық тәртіпті қалпына келтіру туралы айтады, ал әділет министрі Вальдемар Журек Трибуналға қарсы нағыз «zamach» көп жыл бұрын болған деп қарсы дәлел келтіреді [2][25][32]. Тәуелсіз үкім жоқ: заңгерлер Трибунал төрағасын шеттеткен судья Анна Корвин-Пётровская сілтеме жасаған негіздерді әртүрлі бағалайды [2][24][31].
Польша, 30–31 қазан
- 15
Трибунал құрамындағы судья саны - 8
Сейм 2026 жылы сайлаған судья - 8-дің 5-еуі
президент ант қабылдатпаған - 7
күзет қызметінің күзетімен Трибунал ғимаратына кірген судья - 1 ай
төраға мен оның орынбасарының өкілеттігі тоқтатылған мерзім - 3 қараша
судьялардың жалпы жиналысы тағайындалған күн - 2015 жылдан бері
Трибунал туралы дау созылып келеді
Шығарылым материалдары бойынша
- 15
Не болды. Қазіргі Сейм сайлаған бір топ судья Мемлекеттік күзет қызметінің күзетімен ғимаратқа кіріп, төраға өкілеттігін тоқтата тұрғанын жариялады. Президент Кароль Навроцкий мемлекеттік сапарын үзіп, ғимаратқа келді және болған оқиғаны конституциялық органды күшпен басып алу деп атады [1][2][6]. Сенбі күні президенттегі консультациялар Туск партиясының өкілдерінсіз өтті, ал оппозиция үкіметке сенімсіздік вотумын жариялады [8][10][37]. Төменде — жапсырмалар емес, фактілер: нақты не болды, бұған қалай келді, «мемлекеттік төңкеріс» деген сөзді кім және неге айтады, тараптардың уәждері неге сүйенеді және не белгісіз болып қалады.
Екі тәулікте не болды
30 қазанның жұма кешінде 2026 жылы Сейм сайлаған, бірақ президент ант қабылдатпаған судья Анна Корвин-Пётровская Трибунал төрағасы Богдан Свенчковскийдің міндеттерін тиісінше атқармағаны үшін оның өкілеттігін тоқтата тұрғанын және ең ұзақ өтілі бар судья ретінде басшылықты қабылдағанын жариялады [2]. Трибуналдың сайтында Свенчковскийдің және оның орынбасары Бартломей Соханьскийдің қызметіндегі үзіліс туралы қысқа хабарлама пайда болды, онда жалпы соттар туралы заңның 130-бабына сілтеме жасалған: оған сәйкес сот төрағасы немесе әділет министрі құқық бұзушылық үстінде ұсталған судьяны дереу қызметінен шеттете алады [2]. Корвин-Пётровскаяның нұсқасы бойынша, Свенчковский судьялардың жұмысқа жіберілуін бөгеген және істерді бөлуде бұзушылықтарға жол берген [2]. Әділет министрі және бас прокурор Вальдемар Журек бір мезгілде Трибуналға иммунитетті алып тастау туралы бес өтініш берді: төртеуі Свенчковскийге, бесіншісі Соханьскийге қатысты [25]. Оның сөзінше, құжаттар Трибуналдың ең ұзақ өтілі бар судьясына, яғни Корвин-Пётровскаяға тапсырылған [2].
Корвин-Пётровская тоқтата тұрудың себептері ретінде Свенчковскийдің бюджет бойынша судьялардың жалпы жиналысын шақырмағанын, бес жаңа судьяны істерге жібермегенін, саяси мәлімдемелер жасағанын және ғимаратқа саясаткерлерді кіргізгенін атайды [30]. Кейін ол Свенчковскийдің демалыс күндері туралы өкімін күшін жойған деп жариялады, Трибунал қызметкерлерінің көпшілігінің жұмысын жалақысын сақтай отырып тоқтата тұрды және судьяларға ғимараттан тыс жұмыс істеуді ұсынды; себеп ретінде судьялар мен қызметкерлердің денсаулығына немесе өміріне төнуі мүмкін қауіпті де атады [29][36].
Трибунал өкілі Вероника Щибор осы жылы сайланған жеті судья Мемлекеттік күзет қызметінің (СОП, ішкі істер министріне бағынады) қызметкерлерінің алып жүруімен наразылық білдірушілер жиналған негізгі кіреберіспен емес, премьер-министр кеңсесі жақтағы қақпа арқылы ғимаратқа кіргенін айтты [2]. Соханьскийді аумаққа жібермеді; Свенчковскийдің кіруіне полиция кедергі жасады, оның алдында сот жақтастары қоршауды электр құралымен кескен болатын [2]. Anadolu хабарлағандай, полиция өзі ғимаратқа кірмегенін мәлімдеді [6]. Трибуналдың X әлеуметтік желісіндегі беті болған оқиғаны сайтты заңсыз басып алу деп атап, Свенчковский төраға болып қалатынын, ал Корвин-Пётровскаяның судья еместігін мәлімдеді және осы әрекеттерге қатысқандардың барлығы мемлекеттік төңкеріс қылмысын жасап жатыр деп қосты [2].
«Құқық және әділеттілік» оппозициялық партиясының жетекшісі Ярослав Качиньский ғимарат алдында сөйлеп, осы күннен бастап Польша полиция мемлекетіне айналғанын, ал одан авторитаризмге тура жол жатқанын мәлімдеді [2]. Жоғарғы соттың бірінші төрағасы Збигнев Капиньский болып жатқанды күмәнсіз төңкеріс деп атады [2]. Туск X-те құқық үстемдігін қалпына келтіру — биліктің міндеті екенін, бұл жылдар бойғы заңсыздықтан кейінгі қиын және кейде ауыр процесс екенін және ол шешуші әрекеттерді талап ететінін жазды [2].
Навроцкий Сенегалға мемлекеттік сапармен ұшып бара жатқан, бірақ ұшақты кері бұруды бұйырды [2][4]. Оралған соң ол Капиньскиймен кездесіп, түнгі сағат бір шамасында ғимаратқа келді [1][6]. Тускке жақын серігі, жаңа судья Мацей Берек жариялаған бейнелерде президенттің Корвин-Пётровскаяның жанынан өтіп, кіреберісті жарып өтіп бара жатқаны көрінеді [1]. Президент көмекшісі Марцин Пшидач Корвин-Пётровская мен тағы бір судья Кристиан Маркевич мемлекет басшысының қол сұғылмаушылығын бұзды дейді; Берек президенттің өзі судьяға үлкен күшпен соқтығысты деп жауап береді [1]. Басқа жазбада Навроцкий судьяларға олардың Трибунал судьялары еместігін айтып, күзетпен бірге баспалдақпен көтеріліп бара жатыр [1]. CNN деректері бойынша, ол шеттетілген төраға Свенчковскийге де ғимаратқа кіруге көмектесті [7]. Таңғы бес шамасында ол ғимараттан шықты; оның кеңсесінің басшысы Павел Шефернакер оқыған мәлімдемеде конституциялық тәртіптің бұзылғаны және конституциялық органның күшпен басып алынғаны айтылады [1][12]. Президент үкімет Трибунал аумағына жіберген мәжбүрлеу күштерін шығаруға шақырды және вице-төраға Соханьскийге ғимаратқа кіруге рұқсат берді [28]. Корвин-Пётровская Polsat News эфирінде президент кіре берісте оған соғылып кетті және сәлемдесуге жауап бермеді деп айтады [29].
Сенбі күні Навроцкий ішкі қауіпсіздікке төнген қауіпті сылтау етіп, парламенттік топтармен шұғыл консультациялар жариялады [6]. Вице-премьер, қорғаныс министрі және шаруалар партиясы ПСЛ жетекшісі Владислав Косиняк-Камыш пен Сейм вице-спикері Петр Згожельский президентпен бірінші болып кездесті; Туск «Азаматтық коалициясының» өкілдері, хабарларға қарағанда, келмеді [1][10]. «Польша 2050» партиясының жетекшісі Шимон Холовня да қатысады және Тусті үстелге отыруға шақырды, бірақ түнгі оқиғаларды Польша үшін ұят деп атап, Трибуналды күшпен жөндеуге тырысу оның құлдырауын тездетеді деп ескертті [1]. Навроцкиймен кездескен соң ол Трибуналды «қайта жүктеу» сценарийін мүмкін деп атады: оның сөзінше, Трибуналды мұндай күйінде құтқару мүмкін емес, оны не жою, не қайта құру керек; оның бағасы бойынша конституция бұзылмаған [27]. «Левица» бас тартты: Сеймдегі жетекшісі Анна-Мария Жуковская Трибуналдың айналасындағы жағдайға өзі жауапты адамның шақыруын қабылдауға болмайды деп жазды [1]. Журек Трибуналдағы жағдай туралы, оның ішінде Соханьскиймен сөйлесулер болғанын, бірақ келісім жоқ екенін хабарлады [11]. «Құқық және әділеттілік» пен «Конфедерация» консультацияларға қатысады [32][37]. Премьер-министр кеңсесінің хабарлауынша, Туск сенбі күні Варшава уақытымен 20:00-де ұлтқа үндеу жасайды; үндеудің мазмұны тексеру сәтінде белгісіз [35]. CNN деректері бойынша, түнде үш наразылық білдірушіні ұстады [7]. ТАСС төрт ұсталған адам туралы жазады: үшеуі сот аумағына кірген, біреуі полицейлерді қорлаған, ал RT наразылық білдірушілер арасында пышағы, газ тапанчасы және есірткісі бар ер адам туралы хабарлайды [18][19]. Пышақты адам туралы поляк таблоидтары Super Express пен Goniec те жазады; Super Express оны отызға тартқан деп атап, әйелді ұрды деп жазады. Полицияның ресми растауы табылған дереккөздерде жоқ [32][33].
Кешке бұрынғы премьер, қазір «Даму Плюс» партиясының жетекшісі Матеуш Моравецкий Туск үкіметіне конструктивті сенімсіздік вотумы туралы ұсыныс енгізілетінін жариялады және сайлауға дейін әрекет ететін, Сейм бұрынғы маршалы Марек Юрек басқаратын техникалық үкіметті ұсынды [8][33][37]. Холовня президентпен кездескен соң бұл ұсыныстың көпшілігі болмайды деп мәлімдеді [27]. Польша конституциясы бойынша сенімсіздік вотумы конструктивті: бір мезгілде премьер-министр қызметіне кандидатты атау керек. Корвин-Пётровская 3 қарашада судьялардың жалпы жиналысын шақыратынын жариялады; Свенчковский өзі мен қалған судьялар Трибуналдың бақылауын қайтаруға ұмтылатынын мәлімдеді [3].
Мемлекеттік төңкеріс пе, әлде құқықтық тәртіпті қалпына келтіру ме: оқиғаны кім қалай атайды
«Мемлекеттік төңкеріс» (поляк тілінде zamach stanu) деген сөз бұл дауда екі тараптың да қаруы, сондықтан оны кім айтатыны маңызды. Трибуналдың X әлеуметтік желісіндегі беті әрекеттерге қатысқандардың барлығы мемлекеттік төңкеріс қылмысын жасап жатыр деп мәлімдеді [2][31]. Бұрынғы әділет министрі Збигнев Зёбро болып жатқанды конституциялық тәртіпке айқын қылмыстық қастандық деп атады [26]. «Конфедерация» көшбасшыларының бірі Славомир Менцен Туск Трибуналмен жасап жатқанның бәрі — анық заңсыздық және, мүмкін, жай ғана төңкеріс деп жазды [26]. Бұрынғы президент Анджей Дуда Туск адамдарын конституциялық органға шабуыл жасаған қарақшы топ деп атады [38]. Жоғарғы соттың бірінші төрағасы Капиньский де күмәнсіз төңкеріс туралы айтады [2].
Үкімет жағы қарсы. Туск құқық үстемдігін қалпына келтіру — биліктің міндеті екенін және басқа жол жоқ екенін жазады [25]. Журек баспасөз конференциясында Трибуналға қастандық жылдар бұрын, үш дублер-судьяны түнде ант қабылдатқанда жасалғанын, ал төңкеріс туралы қазір, Трибуналды қалпына келтіргісі келгенде естіп отырғанын мәлімдеді [32]. Билеуші коалиция өкілі Ян Грабец айырмашылықты көрсету үшін нағыз мемлекеттік төңкерістердің мысалдарын келтірді [26]. Холовня конституция бұзылмаған деп санайды, бірақ түнгі оқиғалар Трибуналды емдеуге көмектеспейді дейді [27].
Негізгі поляк БАҚ бейтарап сөздерді қолданады — «дағдарыс», «тоқтата тұру», «басшылықты қолға алу» — және екі тараптың бағасын келтіреді [24][25][31]. «Мемлекеттік төңкеріс» сөзі оңшыл басылымдардың, мысалы wPolityce мен Nasza Polska басылымдарының тақырыптарында тұр [34][38]. TVN24 деректері бойынша, заңгерлер тоқтата тұрудың құқықтық негіздерін бір мәнді емес бағалайды [24]. «Жечпосполитадағы» конституционалист Свенчковский төраға болып қала беретінін, ал Корвин-Пётровскаяның өкімдерінің құқықтық салдары жоқ екенін жазады [31]. «Құқық және әділеттілік» реформаларының сыншысы профессор Мачак тоқтата тұрудың негізі жоқ деп атайды [2]. Болғанды төңкеріс деп саралайтын заңдық қорытындылар табылған дереккөздерде жоқ: әзірге бұл — саясаткерлер мен Трибуналдың өзінің бағасы.
Конституциялық трибунал дегеніміз не және оның айналасында неге бұлай қызу
Трибунал — заңдардың конституцияға сәйкестігін тексеретін орган: оның қорытындысы норманы жарамсыз етуі мүмкін. Польшада ол 15 судьядан тұрады, оларды парламент сайлайды, ал ант президент алдында қабылданады [2]. «Трибунал» сөзінің өзі латын тілінен келген (tribunal — рим магистраттары отыратын биіктік); поляк мемлекеттік құқығында бұл атау конституциялық сотқа бекіген. Бүкіл тарихтың тар жері дәл ант болды: Сейм сайлайды, бірақ президент пен Трибуналдың қазіргі басшылығының пікірінше, президент қатысқан ант болмаса, судья қызметке кіріспейді, ал үкімет пен Венеция комиссиясының пікірінше, ант тек салтанатты рәсім [3][9].
Заңдардың, салықтардың, мемлекеттік қызметтердің тағдыры Трибуналды кім және қалай басқаратынына байланысты: шешімдер жарияланбай, билік органдары олардың күші туралы таласқанда, азаматтар үшін де, бизнес үшін де белгісіздік артады [3].
Бәрі қалай басталды: 2015—2023 жылдар
Дағдарыс 2015 жылғы маусымда басталды: кетіп бара жатқан «Азаматтық платформа» мен ПСЛ коалициясы заңды өзгертіп, қазан сайлауына дейін бес судья сайлап үлгерді; президент Анджей Дуда олардың антын қабылдаудан бас тартты [3]. «Құқық және әділеттілік» жеңгеннен кейін жаңа Сейм бұрынғы таңдауды жарамсыз деп жариялап, 2 желтоқсанда басқа бес судья сайлады; Дуда антты қабылдады [3]. Келесі күні Трибунал бұрынғы үш сайлау заңды, екеуі заңсыз деп шешті және президент дұрыс сайланған судьялардың антын кідіртпей қабылдауға міндетті деді [3]. Осылайша үш орын заңды түрде толған болатын, ал оларға «Құқық және әділеттілік» таңдауымен сайланған судьялар — Мариуш Мушиньский, Хенрик Цёх және Лех Моравский — дублер-судьялар деп аталды [3].
«Құқық және әділеттілік» Трибуналдың жұмыс тәртібін өзгертті: істерді қарау ережелерін, отырысқа қажет судья санын, дауыс беру шектерін [3]. 2016 жылғы наурызда Трибунал өзгерістердің бірінші бөлігін конституцияға қайшы деп таныды; Беата Шидло үкіметі рәсімнің бұзылуын сылтау етіп, шешімді жариялаудан бас тартты [3]. 2016 жылғы желтоқсанда төраға Юлия Пшиленская болды, ал дублерлер жұмысқа жіберілді [3]. Сыншылар Трибунал саяси бақылауға түсті деді; «Құқық және әділеттілік» институтты қалпына келтіріп, сот төрелігін реформалап жатқанын айтты [3]. 2021 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот Мушиньский қатысқан Трибунал құрамы «заңмен құрылған сот» талабына сәйкес келмейтінін таныды, ал поляк Трибуналы сол жылы сот төрелігі саласындағы ЕО құқығының кейбір нормаларының басымдығына дау айтатын шешімдер шығарды [3][5]. 2022—2023 жылдары Трибунал ішінде келіспеушіліктер туындады: бірнеше судья Пшиленсканың төраға ретіндегі алты жылдық мерзімі аяқталды деп есептеді, ал ол судьяның тоғыз жылдық мерзімі аяқталғанға дейін басқара алам деп санады [3].
Туск коалициясы бәрін кері бұруға тырысады: 2023—2025 жылдар
2023 жылғы қазан сайлауынан кейін Туск құқық үстемдігін қалпына келтіруді басты басымдық етті [3]. 2024 жылғы наурызда Сейм үш дублердің мәртебесіне және Пшиленсканың Трибуналды басқару өкілеттігіне күмән келтіретін қарар қабылдады. Қыркүйекте судьяларды сайлау тәртібі және институттың жұмысы туралы екі заң жобасы келді, бірақ Дуда екеуін де Трибуналдың өзіне тексеруге жіберді, олар күшіне енбеді [3]. 2024 жылғы желтоқсанда Дуда бұрынғы ұлттық прокурор, Збигнев Зёброның жақын серігі Богдан Свенчковскийді төраға етіп тағайындады [3]. Үкімет заңдар жинағында Трибунал шешімдерінің жариялануын шектеді, оның құрамына күмән келтірді; Трибунал басшылығы мұны заңсыз деп атады [3].
2025 жылғы ақпанда Свенчковский Туск пен басқа да жоғары лауазымды шенеуніктерді төңкеріс жасау үшін ұйымдасқан қылмыстық топ құрды деп айыптады; осыдан кейін бас прокуратура тергеу бастады, ал Туск үстел теннисін ойнап жатқан бейнемен жауап берді [15]. 2025 жылғы 1 маусымда президент сайлауында Навроцкий Туск кандидаты Рафал Тшасковскийге қарсы 50,89 пайыз дауыс алып жеңіп шықты [14]. Туск сенім вотумын сұрады және оны алды — 243 дауысқа қарсы 210 [13]. Навроцкий 6 тамызда қызметіне кірісті және үкіметті президент сарайы тарапынан қатты қарсылық күтетінін алдын ала ескертті [13].
2026 жыл: жоқ ант
2026 жылғы наурызда Сейм мерзімі аяқталатындардың орнына алты судья сайлады: Кристиан Маркевич, Анна Корвин-Пётровская, Мацей Таборовский, Магдалена Бентковская, Марцин Дзюрда және Дариуш Шостек [3]. Навроцкий Бентковская мен Шостектің антын қабылдады, ал қалған төртеуінен бас тартты, сайлау рәсіміне, атап айтқанда мерзімдерге және жеке дауыс беру талабына сілтеме жасады және президент сайлауларды автоматты түрде қабылдауға міндетті емес екенін ескертті [3]. Үкімет Сейм сайлайды және президент сайлауды бөгей алмайды деп қарсы болды [3]. 9 сәуірде төрт судья парламентте нотариус алдында ант беріп, құжаттарды президент кеңсесіне жіберді; оны да, Свенчковскийді де ант президент қатысқанда берілуі керек деп санап, қабылдамады [3]. Свенчковский судьяларды Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот мамырда қамтамасыз ету шарасын қолданғанда да қабылдамады: Польша билігі төрт судьяның жұмысқа кірісуіне кедергі келтірмеуі тиіс; ол Страсбург сотында мұндай өкілеттік жоқ деп мәлімдеді [2][3]. Еуропа Кеңесінің Венеция комиссиясы президенттің антта рөлі салтанатты болуы керек, ал бас тарту немесе кідіріс судьяның орнын алуына кедергі болмауы тиіс деп мәлімдеді [3][9]. 12 мамырда Трибунал K 3/26 ісінде президент әрбір сайлауды қабылдауға міндетті емес және антта өзі қатысуға міндетті деп шешті [3].
2026 жылы Сейм сегіз судья сайлады; Навроцкий олардың бесеуіне ант қабылдатпады [1][2]. 14 қазанда Сеймде Туск өзінің оң қолым деп атаған Мацей Берек те ант берді; рәсімде президент болған жоқ [1]. Свенчковский президентсіз берілген анттарды мойындаудан бас тартты және сайланған судьяларды істерге жібермеді [3]. Осы оқиғалардан бір күн бұрын, 29 қазанда, Туск Качиньскийді ЕО-дан шығу туралы келіссөздер мүмкіндігі жөніндегі сөзінен кейін Польшаны ЕО-дан шығаруға ұмтылды деп айыптады [22].
Мәні жағынан кімнің уәждері мықты
Үкімет пен Сейм жағы судьяларды парламент сайлайтынына және президенттің анты өз табиғаты бойынша салтанатты екеніне сүйенеді; бұл ұстанымды Венеция комиссиясы қолдады, ал Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот судьялардың қызметке кіруіне кедергі келтірмеуді талап етті [3][9]. Үкімет жағы мақсатты былай түсіндіреді: тиісінше сайланған судьялардың көпшілігіне Трибуналды қайта жұмыс істетуге мүмкіндік беру [9]. Екінші жақ Трибуналдың K 3/26 ісі бойынша шешіміне, президенттің жеке қатысуының міндеттілігіне және төрағаны тоқтата тұрудың құқықтық негізі жоқтығына сілтейді; Навроцкий мен Капиньский Трибуналдағы билікті басып алушылар деп атайтындарды мойындамайды [3][11].
Тәуелсіз дауыстар күрделірек көріністі салады. Конституциялық құқық жөніндегі көрнекті маман және «Құқық және әділеттілік» сот реформаларының сыншысы Марцин Мачак Свенчковский Трибуналдың ең нашар төрағасы болуы мүмкін екенін, бірақ тоқтата тұрудың құқықтық негізі жоқ екенін, оның үстіне көптеген себептермен, жазды: әділет министрі жалпы соттарды қадағалайды, Трибуналды емес [2]. Холовня Свенчковский «Құқық және әділеттілік» тағайындаған судьялармен бірге Трибуналды карикатураға айналдырды деп санайды, бірақ оны күшпен жұмыс істетуге мәжбүрлеу — оның құлдырауын тездету [1]. Euronews бағасы бойынша, дағдарыс көптен бері лауазымдар туралы емес, билік тармақтарының бөлінуі, судьялардың тәуелсіздігі және конституциялық шешімдердің күші туралы [3].
Польшадан тыс реакциялар
АҚШ-тың Польшадағы елшісі Том Роуз X-те бұл үкіметтің мемлекеттік билікті қалай пайдаланатыны жөніндегі бұрын болмаған қарама-қайшылық екенін және Польшаға ең керегі — әлдеқайда нашар нәрсеге ұласатын қақтығыс емес екенін жазды [17][24]. Сыртқы істер министрі Радослав Сикорский полиция әрекеттері соттың жұмысын қалпына келтіру үшін қажет екенін мәлімдеді [16]. Польшаның Румыниядағы және Қытайдағы елшілері Павел Солох пен Якуб Кумох елдегі оқиғаларға байланысты отставкаға кетті [24]. Британ саясаткерлері Найджел Фарадж пен Лиз Трасс және нидерландтық саясаткер Герт Вилдерс болып жатқанды айыптады [9]. Ресейлік мемлекеттік БАҚ оқиғаларды «Тусктің Брюссель үшін жасаған шешуші қадамы» ретінде көрсетіп, төтенше жағдай енгізілуін болжайды; бұл бағаларға тәуелсіз растау жоқ [20][21]. ЕО институттарының 31 қазан кешіндегі ресми реакциясы табылған дереккөздерде жоқ.
Біздің таңертеңгі шолуымызға нақтылау
Әлемдегі 30 қазан тәулігінің шолуында біз дағдарыстың алғашқы сағаттары туралы және ТАСС пен RT хабарламалары туралы жаздық [23]. Мұнда төрт бөлшек нақтыланды. Навроцкий наурызда сайланған алты судьядан үшеуіне емес, төртеуіне ант қабылдатудан бас тартты, ал 2026 жылдың бәрі бойынша — сегіздің бесеуіне [1][3]. Ғимаратқа судьяларды, Трибунал айтуынша, Мемлекеттік күзет қызметінің қызметкерлері кіргізді; полиция өзі ішке кірмегенін мәлімдеді [2][6]. Төраға мен оның орынбасарын Трибуналдың өзінің шешімімен емес, Корвин-Пётровскаяның бұйрығымен бір айға шеттетті [3]. Таңертең тек ТАСС пен РБК хабарлаған елшілердің отставкасын варшавалық TVN24 растады — бұл Павел Солох (Румыния) және Якуб Кумох (Қытай) [24].
Не белгісіз болып қалады
31 қазан кешіндегі президенттегі консультациялардың қорытындысы, сондай-ақ Тусктің кешкі үндеуінің мазмұны табылған хабарламаларда келтірілмеген. Свенчковский мен Соханьскийді тоқтата тұрудың қандай салдары бар екені белгісіз: Трибунал оны мойындамайды, президент те мойындамайды, ал Трибуналдың сайты, хабарларға қарағанда, Корвин-Пётровскаяның бақылауына өтті, ал ғимаратқа кіретін жерлерді полиция күзетеді [1][11]. 3 қарашада судьялардың жалпы жиналысында не шешілетіні, иммунитеттер алынып тасталатыны және сенімсіздік вотумы туралы ұсыныс Сеймде қолдау табатыны түсініксіз: Холовня оның көпшілігі болмайды деп санайды, ал 2025 жылғы маусымда үкімет 243 дауысқа қарсы 210 дауыспен сенім алды [13][27]. ЕО институттарының қалай жауап беретіні белгісіз: Трибунал туралы дау поляк саясатымен де, елдің Одақпен қарым-қатынасымен де байланысты.
