Кишинев, 10 қараша. Еуропалық комиссия Кишиневтегі кездесуде серіктестермен ниет туралы мәлімдемелермен алмасу Орталық Азия мен Еуропа арасындағы Орта дәліз бойындағы 5G желілеріне, спутниктік байланысқа, жасанды интеллектке және деректер орталықтарына 623 млн еуроға дейін тартатынын мәлімдеді, деп хабарлады Комиссия.
Бұл — Байланыс платформасының цифрлық тақырыпқа арналған алғашқы кездесуі. Оны Комиссия мен Молдованың экономикалық даму және цифрландыру министрлігі 9 және 10 қарашада өткізді, деп хабарлады Agence Europe. Кеңейту жөніндегі комиссар Марта Кос пен Молдова премьер-министрі Василе Тофан, цифрлық трансформацияға жауапты министрлер, ЕО елдерінің, Қара теңіз өңірінің, Түркияның, Оңтүстік Кавказдың және Орталық Азияның, халықаралық қаржы институттары мен жеке сектордың өкілдері қатысты.
Талқылаудың өзегі — «Қауіпсіз байланыстың бірыңғай ЕО ұсынысы» (Integrated EU Secure Connectivity Offer). Бұл — Орта дәліз бойында қауіпсіз, сенімді және тұрақты цифрлық байланыс үшін еуропалық технологиялар, стандарттар, тәжірибе және қаржыландыру жиынтығы. Ұсыныс — Одақтың Халықаралық цифрлық стратегиясындағы «ЕО-ның іскерлік технологиялық ұсынысының» (EU Tech Business Offer) өңірлік нұсқасы.
Аталған сома — жоғарғы шек, әрі ол тек Орталық Азияға қатысты емес. Комиссия ниет туралы мәлімдемелермен серіктес елдермен, жеке компаниялармен, Одаққа кіретін мемлекеттердің ұйымдарымен және халықаралық қаржы институттарымен алмасты; олардан 623 млн еуроға дейінгі инвестиция мен техникалық көмек құралуға тиіс. Ниет туралы мәлімдеме тараптардың дайындығын бекітеді, ал ақшаға келісімшарт емес. Комиссия хабарламасында жобалардың, алушылардың және қаржыландыру үлестерінің атаулары жоқ. Бөлек Комиссия мен Молдова WIFI4Moldova бастамасын жариялады: Молдованың 30 муниципалитетінде тегін Wi-Fi.
Қазақстан үшін маршруттың өзі маңызды. Орта дәліз, немесе Транскаспий халықаралық көлік бағыты, Қытайдан Қазақстан, Оңтүстік Кавказ және Түркия арқылы Еуропаға өтеді, деп атап өтеді Anadolu. Комиссия 2030 жылға қарай бағыттарды әртараптандыруды, сауда ағындарын үш есе арттыруды және жүк жеткізу уақытын қысқартуды көздейді. ЕО Байланыс платформасын 23 маусымда Брюсселде Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың ресми сапары кезінде іске қосты; сонда халықаралық қаржы институттары көлік пен саудаға 2 млрд еуроға дейін тартуға ниетті екенін мәлімдеді, деп жазды Times of Central Asia. Комиссия хабарламасы цифрлық кездесуге қатысушылар арасында Қазақстанды атамайды: тек Орталық Азия өкілдері айтылған.
Келесі қадамдар аталған: қауіпсіздік және байланыс жөніндегі екінші министрлер кездесуі 16 қарашада Брюсселде өтеді, ал платформаның энергетика жөніндегі кездесуі — 2027 жылы.
Мәні неде: Цифрлық дәлізге ақша келісімшарт түрінде әзірге жоқ: 623 млн еуроға дейінгі ниет туралы мәлімдемелер бар, олар Молдовадан Орталық Азияға дейінгі бүкіл дәлізді қамтиды. Платформаның маусымдағы іске қосылуымен салыстырғанда жаңасы — цифрлық бағыт: көлік пен кеденнің орнына 5G, спутниктер, жасанды интеллект және деректер орталықтары. Сынақ — хабарламада жоқ жобалар мен алушы елдердің тізімі болады.
Бұл кімге тиімді: Еуропалық индустрияға: ұсыныс еуропалық технологияларды, қауіпсіздік стандарттарын және бюджеттік қаржыландыруды бір пакетке жинайды. Дәліз бойындағы елдерге, оларға жаңа буын желілері мен деректер орталықтары уәде етілген. Қай елдер мен жобалар ақша алатынын Комиссия атамайды, сондықтан Қазақстанның ұтатыны оның хабарламасынан шықпайды.
Негізгі мәлімет: Global Gateway — Еуропалық Одақтың инвестициялық стратегиясы: ЕО серіктес елдерге цифрлық, энергетикалық және көлік байланысына салымдар ұсынады. Байланыс платформасы — қатысушылар көлік пен сауда, энергетика және цифрлық байланыс бойынша инвестициялар мен саясатты келісетін шеңбер; ол 2026 жылғы маусымда іске қосылды.
