ҚР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі референдум ресми түрде өтті деп танылды. Келу шегіне қол жетті. Бұл туралы VRKNews.kz хабарлағандай, Референдумның Орталық комиссиясы мәлімдеді.
Еске салайық, Қазақстанда елдің тарихында тұңғыш рет Конституцияға өзгерістер бүкілхалықтық референдумға шығарылды. Егер дауыс беру құқығы бар азаматтардың 50%-дан астамы дауыс берсе, референдум өтті деп саналуға тиіс.
Референдумның Орталық комиссиясының алдын ала деректері бойынша, Нұр-Сұлтан уақытымен сағат 14:00-де келу 53,43% құрады, деп хабарлайды ҚР ОСК сайты.
Ең жоғары келу — Қызылорда облысында — 65,3% екені атап өтіледі.
Алматыда 23,6%, Нұр-Сұлтанда азаматтардың 41,13%-ы дауыс берді. Сайлаушылардың өңірлер бойынша келуі: Маңғыстау облысы — 43,36%, Ақтөбе облысы — 45,64%, Атырау облысы — 50,68%, Батыс Қазақстан облысы — 53,58%, Түркістан облысы — 53,63%, Ақмола облысы — 56,89%, Павлодар облысы — 57,79%, Алматы облысы — 58,07%, Шымкент — 59,32%, Қарағанды облысы — 61,08%, Солтүстік Қазақстан облысы — 62,41%, Қостанай облысы — 62,47%, Жамбыл облысы — 63,46%, Шығыс Қазақстан облысы — 64,21%.
ІІМ: тәртіп бұзушылықтар жоқ
ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы Атығай Арыстанов Қазақстанда республикалық референдум өткізу кезінде қазіргі уақытта ешқандай бұзушылық тіркелмегенін хабарлады.
«Заңнамаға сәйкес, референдум өткізу кезеңінде ішкі істер органдарына қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз ету міндеті жүктелген. Ішкі істер органдарының барлық жеке құрамы күшейтілген режимде жұмыс істеуде. Бюллетеньдер әкелінгенге дейін-ақ барлық сайлау учаскелері қауіпсіздікке, оның ішінде өрт қауіпсіздігіне тексерілді. Қазіргі уақытта жеке құрам күшейтілген режимде жұмыс істеуде. Жалпы ел бойынша жағдай тұрақты, қазіргі уақытта ешқандай бұзушылық тіркелген жоқ», — деді Атығай Арыстанов онлайн-телемарафон барысында.
ІІМ неғұрлым толық ақпаратты кешке беруге уәде берді.
«Қазақстан дауыс беруге толық қарулана келді»
Бүгін Нұр-Сұлтандағы Hilton Garden Inn қонақүйінде халықаралық бақылаушылардың ақпараттық орталығы жұмыс істеуде. Олар сағат сайын баспасөз конференциясын өткізіп, республикалық референдумның барысы туралы пікірлерімен бөліседі. Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығынан келген бақылаушылар миссиясының басшысы Леонид Анфимов Қазақстанның дауыс беруге толық қарулана келгенін атап өтті. ТМД бақылаушылар миссиясының референдумды дайындаудың техникалық жағына да, қолданыстағы заңнаманың ықтимал бұзылуына да елеулі ескертулері жоқ. Оның сөзінше, ТМД бақылаушылары референдумның барысын республикалық маңызы бар барлық қалаларда және төрт облыс орталығында қадағалап отыр.
Назарбаев пен Тоқаев дауыс берді
Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен қазіргі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев таңертең дауыс берді.
Назарбаевтың баспасөз хатшысы Айдос Үкібай Twitter-де экс-президенттің бюллетеньдерге арналған жәшіктің жанындағы фотосын жариялады.
«Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу мәселесі бойынша жалпыреспубликалық референдумда дауыс берді», — деп жазды ол.
Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу мәселесі бойынша жалпыреспубликалық референдумда дауыс берді #референдум2022 pic.twitter.com/iMmrRUcvBP
— Aidos Ukibay (@Aidos_Ukibay) June 5, 2022
Тоқаев Нұр-Сұлтанда, жаңа Мектеп оқушылары сарайында орналасқан №59 сайлау учаскесінде таңдау жасады.
Тоқаев дауыс бергеннен кейін журналистерге шағын сұхбат беріп, қаңтар оқиғалары бойынша басты сұрақтардың біріне жауап берді. Оның ішінде 20 мың террорист туралы.
«Жиырма мыңға келсек, бұл сан құқық қорғау органдарының бұрынғы басшылары ұсынды, бүкіл ел туралы айтылды. Сіздер білесіздер, 13 қалада билікке қарсы қоғамдық тәртіпті бұзу мақсатымен бір мезгілде бандиттік шабуылдар жасалды. Қазір 5,5 мың қылмыстық іс қозғалды, 500 қылмыстық іс сотқа жолданды. Және мен тек 23 адамның нақты мерзімге тартылғанына назар аударғым келеді. Яғни бұл біздің осы қасіретті оқиғаны тергеуге өте мұқият қарайтынымызды көрсетеді. Мен бұрын айтқандай, біз біздің елімізде қаңтардағы қасіреттің қайталануы болмайтынына сенімдіміз. Және оның кепілі, айтпақшы, бүгінгі референдум. Біз тиісті сабақ алдық», — деді Тоқаев.
Қазақстандағы референдум не туралы
Еске салайық, жексенбі, 5 маусымда Қазақстанда Конституцияға түзетулер бойынша республикалық референдум өтіп жатыр. Республика азаматтарына жалғыз сұраққа жауап беру керек: «2022 жылғы 6 мамырда бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған „Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы“ Заң жобасында жазылған Конституцияға өзгерістер мен толықтыруларды қабылдайсыз ба?»
Референдум Тоқаев ұсынған саяси реформалар жоспарының аясында Қазақстанның суперпрезиденттік басқару нысанынан президенттік нысанға түпкілікті көшуін бекітуге арналған.
Атап айтқанда, президенттің парламенттің жоғарғы палатасын қалыптастыруға қатысуын қысқарту, оның жергілікті өкілді және атқарушы органдарға ықпалын шектеу, президент өкілеттігі кезеңінде саяси партиялардың мүшесі болуына тыйым салу көзделіп отыр.
Сонымен қатар, Конституциядан тұңғыш президенттің мәртебесі, өкілеттіктері мен жеңілдіктері туралы аталымдар алынып тасталады. Жуырдағы сұхбатында Назарбаев Тоқаевтың елді реформалау жөніндегі әрекеттерін әрдайым қолдағанын атап өтіп, бұл жолы да қолдайтынына сендірді.
Дауыс беру жергілікті уақытпен сағат 07:00-де басталып, 20:00-ге дейін (Мәскеу уақытымен 04:00-ден 17:00-ге дейін) созылады. Сайлаушылардың жартысынан астамы қатысса, референдум өтті деп саналады. Түзетулерді қабылдау үшін оларды облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың кемінде үштен екісінде дауыс бергендердің 50 пайыздан астамы қолдауы қажет.
Дауыс беру учаскелері 20:00-де (Мәскеу уақытымен 17:00-де) жабылады. Дауыс беру күні барлығы 10 мыңнан астам учаске жұмыс істейді, оның ішінде 52 шет елде 65 учаске. Сайлаушылар тізіміне халқы 19,1 миллионнан асатын республикада 11,7 миллионнан астам қазақстандық енгізілген.
