Өзбекстан Орталық банкі 2027 жылы ЖІӨ 7–7,5%-ға өседі деп болжайды

Мұрағаттық сурет: Ташкент панорамасы, 2022 жыл
Мұрағаттық фото. Дереккөз: Solijonovm1996 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Ташкент, 13 қараша. Өзбекстанның Орталық банкі 2027 жылы ел экономикасы 7–7,5%-ға өседі, ал инфляция жыл соңына қарай 5%-ға дейін төмендейді деп күтеді.

Мұндай базалық болжам реттеуші әзірлеген ақша-кредит саясатының 2027 жылға және 2028–2029 жылдар кезеңіне арналған негізгі бағыттарының жобасында жазылған.

Негізгі бағыттар — орталық банк инфляция бойынша қандай мақсатқа жетпек екенін және алдағы үш жылда экономикадан не күтетінін сипаттайтын құжат. Реттеуші 2026 жылдың қорытындысында жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) 8%-ға өсуін және 7% инфляцияны күтеді. Өсім болжамы 2028 және 2029 жылдарға — 6,5–7,5%, инфляция болжамы — 5%.

Биыл бағаны болжамнан жоғары көтеріп отырған нарық емес, мемлекеттің өзі бекітетін тарифтер.

Орталық банк 2026 жылдың соңына арналған инфляция болжамын 6,5%-дан 7%-ға көтерді. Қыркүйекте жылдық инфляция 6,4% болды, ал маусымдық және реттелетін бағасы бар тауарлар мен қызметтер есептелмейтін базалық инфляция — 5,5%. Болжамды қайта қараудың басты себебі ретінде реттелетін бағалар аталған: жыл соңына дейін халыққа арналған сұйытылған газдың, ыстық судың және орталықтан жылытудың тарифтерін көтеру инфляцияға шамамен 0,8 пайыздық тармақ қосады.

Ал 2027 жылға арналған өсім болжамы, керісінше, жақсартылды: екінші тоқсанның шолуында реттеуші 6–7% күткен. Инвестиция бойынша күтулер де жоғарылады — 7–10%-дың орнына 12–14% өсім. Алтынды есептемегендегі экспорт 2026 жылғы 20–25%-дан кейін 2027 жылы 10–14%-ға, ақша аударымдары жылына 8–10%-ға өсуге тиіс. Өзбекстанға 2026 жылдың тоғыз айында 15,2 млрд доллар трансшекаралық аударым түсті, бұл бір жыл бұрынғыдан 8,9%-ға көп.

Орталық банк негізгі мөлшерлемені 2026 жыл бойы жылдық 14% деңгейінде ұстап келді және төмендетуге асықпайды. Қыркүйекке қарай нақты мөлшерлеме, яғни инфляция шегерілген мөлшерлеме, бейтарап деңгейден 3,1 пайыздық тармаққа жоғары болды; реттеуші экономиканы қыздырмайтын да, тежемейтін де 4–5% мөлшерлемені бейтарап деп санайды. «Ақша-кредит шарттарын жұмсарту туралы шешімдер инфляцияның серпініне және макроэкономикалық жағдайға байланысты болады», — делінген жобада.

Базалық болжамнан бөлек, құжатта төрт баламалы сценарий сипатталған; олардың қатарында сауда серіктестері валюталарының әлсіреуі, мұнай мен азық-түліктің қымбаттауы, кредиттеудің жеделдеуі бар. Бюджеттің жалпы тапшылығы 2027–2029 жылдары ЖІӨ-нің 3%-ы шамасында сақталуға тиіс.

Мәні неде: Өзбекстанның Орталық банкі жылдам өсімді бірқалыпты инфляциямен ұштастыруды көздейді: экономика 2026–2027 жылдары 7–8%-ға өсуге, ал бағаның өсуі 5%-ға дейін баяулауға тиіс. Осы үшін реттеуші жоғары мөлшерлемені ұзағырақ ұстауға дайын.

Бұл кімге тиімді: Орталық банктің мәліметінше, жоғары мөлшерлеме салымшыларға тиімді: тамызда халықтың сумдағы мерзімді салымдары бойынша нақты мөлшерлеме 7,9% болды. Қарыз алушыларға ақша қымбатқа түседі: халыққа берілетін кредиттер бойынша нақты мөлшерлеме 10,4%-ға жетті.

Негізгі мәлімет: Өзбекстан — Орталық Азиядағы халқы ең көп ел және Қазақстанның көршісі. Ұлттық валютадағы мерзімді және жинақ салымдары 1 қазанда 207,4 трлн сумға жетті, оның 147 трлн сумы халықтың салымдарына тиесілі. Кредиттеу баяулап келеді: қыркүйектің соңында сумдағы кредиттердің жылдық өсімі 17,1% болды, бұл жыл басындағыдан 5,2 пайыздық тармаққа төмен.