Бір сөйлемнен тұратын кадрлық шешім, картадағы үш нүкте және бюджет интернетпен қатар тұрған күн тәртібі: күннің басты оқиғасынан, Қауіпсіздік Кеңесінің кеңесінен тыс жұма осындай болды. Үкімет ғылым вице-министрін қызметінен босатты, атом агенттігінің басшысы үшінші атом станциясының ықтимал алаңдарын атады, ал Құрылтай үш жылдық бюджетті қабылдауға дайындалып жатыр.
Күн цифрмен
- 93%
Бақты — Аягөз желісінің жер төсемі төселді - 7,5 мың
адам Цифрлық жұмыспен қамту қызметі арқылы жұмысқа орналасты - 444,3 теңге
апта соңындағы биржадағы доллар бағамы - 3 447
мәслихат мандаты 29 қарашада сайысқа түседі
ҚТЖ, Еңбек министрлігі, Tengenomika арнасы және Kazinform деректері бойынша
- 93%
Себебі айтылмаған босату
Үкіметтің баспасөз қызметі ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенованың Үкімет қаулысымен қызметінен босатылғанын хабарлады. Хабарламада себеп айтылмаған, мұрагер аталмаған. BES.media жазғандай, Көбенова министрлікте ғылымға жетекшілік етті. Екі күн бұрын Жоғары аудиторлық палата Құрылтай алдында осы саланы тексеру жөнінде есеп берді: аудиторлар 51 млрд теңгенің қаржылық бұзушылығын және тағы 47 млрд теңгенің тиімсіз жоспарланып, тиімсіз жұмсалғанын анықтады. Үкімет бұл оқиғаларды бір-бірімен байланыстырған жоқ.
Шешім Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қауіпсіздік Кеңесінің кеңесінде Үкімет пен бақылаушы органдарға 24 қарашаға дейін мемлекеттік компаниялардағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар ұсынуды тапсырған күнге тұспа-тұс келді. Тапсырма компанияларға, ал қызметтен босату министрлікке қатысты, бірақ екеуінің сұрағы ортақ: мемлекет сеніп тапсырған ақша үшін кім жауап береді.
Үшінші станция мекенжай іздейді
Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев Антальядағы «Әлемдік атом күндері» форумында үшінші атом электр станциясы салынуы мүмкін үш жерді атады: шығыстағы Курчатов, батыстағы Каспий жағалауы және солтүстіктегі Тобыл өзенінің маңы. Соңғы алаң электр желілерінің жүйелік операторы — KEGOC компаниясының ұсынысымен қаралып отыр. Таңдау жасалған жоқ: Сәтқалиевтің айтуынша, алаңдар кейінгі кезеңдерде зерттеледі, ал станция үшін жылу да беретін, кейде суды тұзсыздандыратын орташа қуатты реакторлар қарастырылуда.
Алғашқы екі станцияның мекенжайы бар, екеуі де Балқаш маңында. Бір күн бұрын Сәтқалиев Үлкен кентінде 33 мың тұрғынға арналған атомшылар қалашығы жоспарланып отырғанын айтқан. Антальяда ол шикізат туралы да айтты: уран қоры бойынша әлемде екінші орындағы Қазақстан оның стратегиялық қорын кемінде 100 жылға жасақтамақ.
Бюджет пен интернет бір күн тәртібінде
Құрылтай Спикері Айбек Дәдебайдың төрағалығымен өткен Бюро алдағы отырыстың күн тәртібін бекітті. Депутаттар 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджетті екінші оқылымда қарайды: оны пысықтау барысында олар ең төменгі жалақыны көтеруді және учаскелік дәрігерлердің жалақысын 40%-ға дейін көбейтуді қолдады. Сол күн тәртібінде онлайн-платформалар мен масс-медиа туралы түзетулер де тұр: олар платформалардың деструктивті контент үшін жауапкершілігін бекітуге және балаларды интернетте қорғауға тиіс. Отырыстың күнін Құрылтай атаған жоқ.
Жергілікті билікті бұл арада сайлау күтіп тұр. Ел мәслихаттардың жаңа құрамын 29 қарашада сайлайды: Kazinform хабарлауынша, 3 447 мандатқа 11 мыңға жуық кандидат таласады. Сайланған депутаттар «Халықтық құрылыс» бағдарламасына қатысуға тиіс: ол бойынша үш жылда 6,5 трлн теңгеге 120-дан астам әлеуметтік нысан салу көзделген. Президент Қауіпсіздік Кеңесінің кеңесінде жариялағандай, бұл бағдарламаның шығыстарын бақылауға Мемлекеттік комиссия қойылады.
Теңге өз күнінің қарсаңында
Ұлттық валюта 15 қарашада 33 жасқа толады, ал осы күннің алдындағы аптаны ол өсіммен өткізді. Tengenomika арнасының есебінше, Қазақстан қор биржасындағы доллар бағамы 9–13 қараша аралығында 449,0 теңгеден 444,3 теңгеге дейін төмендеді. Теңге дәл әлемде доллар қымбаттаған аптада нығайды: доллар индексі 101,65 пункттен 103,25 пунктке дейін өсті. Арнаның бағалауынша, экспорттаушы елдердің валюталарын мұнай қолдады: Brent маркалы мұнайдың барреліне баға 92,57 доллардан 96,06 долларға дейін көтерілді.
Осы 33 жылда теңге алғашқы банкноттардан цифрлық түрге дейінгі жолдан өтті. Kazinform жазғандай, айналыста 353 млрд-тан астам цифрлық теңге бар; ақшаның жаңа түрі, атап айтқанда, Достық — Мойынты теміржолының құрылысын қаржыландыруда қолданылады.
Рельс, жұмыс және Каспий
«Қазақстан темір жолы» компаниясы Қытайға шығатын болашақ үшінші теміржол өткелінің — Бақты — Аягөз желісінің жер төсемі 93%-ға төселгенін хабарлады; қазақстандық бөліктегі құрылысты 2027 жылдың соңында аяқтау көзделген. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Цифрлық жұмыспен қамту қызметі жөнінде есеп берді: шілдеден бері Павлодар және Маңғыстау облыстарында сол арқылы 7,5 мың адам жұмысқа орналасты, ал жыл соңына дейін жобаны бүкіл елге тарату жоспарланған.
БҰҰ-ның Антальядағы климат конференциясында Қазақстан павильонында Каспий маңы мемлекеттерінің Каспий теңізі деңгейінің ауытқуына байланысты 2026–2036 жылдарға арналған іс-қимыл жоспары таныстырылды. Құжат Тегеран конвенциясының хатшылығы жанында пысықталып жатыр; оның нақты нені көздейтінін Экология және табиғи ресурстар министрлігі ашқан жоқ.
Медаль мен боран
Спорттағы жұма дзюдошыларға сәтті болды. Загребтегі Гран-приде Нұрқанат Серікбаев 66 келіге дейінгі салмақта алтын алды, ал Ғалия Тынбаева мен Аман Бақытжан күміс жүлдегер атанды. Конькиші Кристина Шумекова Бейжіңдегі Әлем кубогы кезеңінде 1000 метр қашықтықта екінші болды. Футболшылардың жолы болмады: құрама Кишиневте Ұлттар лигасында Молдовадан жеңілді, қонақтардың жалғыз голын Ислам Чесноков соқты, ал NUR.KZ басылымының хабарлауынша, матч 1:2 есебімен аяқталды. Маусымды команда 16 қарашада Словакиямен өз алаңында өткізетін ойынмен аяқтайды.
Демалыс күндерінің ауа райы сақтықты талап етеді. Zakon.kz хабарлауынша, оңтүстіктен басқа жердің бәрінде дерлік жауын-шашын күтіледі, 16 облыста дауылды ескерту жарияланды. «Қазавтожол» 13 қараша кешінде Қостанай облысының бірнеше тасжолында жазғы дөңгелегі бар көліктердің қозғалысын шектеді.
Бүгінгі күн не көрсетеді
Бүгін Дакарда жасөспірімдер Олимпиадасы жабылады, оны құрама сегіз медальмен аяқтады. Күн тәртібінің алда үш мерзімі бар: 20 қарашада климат конференциясы аяқталады, 24 қарашаға дейін Үкімет Президентке мемлекеттік компаниялар жөніндегі ұсыныстарын әкелуге тиіс, 29 қарашада ел мәслихаттарды сайлайды. Аудиторлардың шығыстарына қатысты ондаған миллиард теңгенің ескертпесі жиналған министрлікте ғылымға кім жетекшілік ететінін Үкімет әзірге айтқан жоқ, ал атом агенттігі үшінші станцияның алаңын қашан таңдайтынын хабарламады.


