Қазақстан Ресейді қашан қорғай бастайтыны туралы белгілі қазақстандық саясаттанушы Ғазиз Әбішев айтты, деп хабарлайды VRKNews.kz.
Саясаттанушы Қазақстаннан (Қасым-Жомарт Тоқаевтың «ДНР және ЛНР республикаларын» мойындау туралы тікелей сұраққа кешегі тікелей жауабынан кейін) тағы да стратегиялық шешімдер қабылданбайтын өкілеттігі жоқ деңгейлерден: «Ол ақыры қашан ҰҚШҰ блогы аясындағы одақтастық міндеттемелерін шын мәнінде орындай бастайды?» деп сұрайтынын атап өтті.
Саясаттанушы мынадай жауап берді.
«Ақорда да, қазақстандық СІМ де жауап бермейді. Бірақ қашан екені белгілі. Кенет үлкен немесе кішкентай державаның орысқа қарсы көсемінің қолы Ресей аумағында арнайы әскери операцияны жариялауға қышып кетсе. Мұрманск, Тула, Самара, Новосибирск, Красноярск, Хабаровск үстіндегі аспанда томагавктер жарқылдай бастаса. Бейбіт қалаларға жау залптық жүйелері гүрілдей бастаса. Танк ордалары орыс жеріне құйылса. Ресей билеушісі соғыс жағдайын жарияласа. Сонда ҰҚШҰ жарғысына сәйкес одақтастардан көмек сұрап, формалдылықтарды сақтаудың да қажеті болмайды — Қазақстан артық сұрақсыз Ресей мемлекетінің егемендігін қорғауға ұмтылады. Ресейге төніп тұрған айқын қауіп ешкімді бей-жай қалдырмайды. Ал жау тарап Ресейді бомбалауға мәжбүр болғаны, оларға басқа амал қалдырмағаны, тек Ресей әскерлері қаруын тастаса, бәрі аяқталады деген уәжі Астанаға мүлде бәрібір болады. Сөз — сөз, бірақ біздің одақтас Ресейді бомбалап жатыр, бейбіт ресейліктерге қайғы әкеліп жатыр. Қазақстан аумағында дүрбелең басталған кезде Ресей көмекке келді — ал Қазақстан, сөзсіз, жау орыс жеріне (халықаралық деңгейде танылған) жаман ниетпен аяқ басса, бауырлас иық тосады...», — деп жауап қатты сарапшы Әбішев.
Жауаптың мәні, көрінгендей, айқыннан да айқын.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін «Россия 24» телеарнасында журналист Андрей Кондрашовқа берген сұхбатында Ресей қаңтар оқиғалары кезінде Қазақстанды «құтқарды» деген мәлімдемелерге жауап берген болатын.
«Ресейде кейбір тұлғалар бұл жағдайды бұрмалап, міне, Ресей Қазақстанды «құтқарды», ал Қазақстан енді мәңгі «қызмет етіп, Ресейдің табанына бас ұруы» керек дейді. Мен бұл мүлде негізсіз, шындықтан алыс пайымдаулар деп санаймын», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев «Россия 24» телеарнасына берген сұхбатында.
Мемлекет басшысы сол кезде бастапқыдан-ақ контингенттің күш қолдану әрекеттеріне қатыспайтыны туралы келісім болғанын атап өтті.
«Шын мәнінде ҰҚШҰ шектеулі контингентінің тарапынан бірде-бір оқ атылған жоқ, және олар мұнда 10 күннен артық болған жоқ», — деді Қазақстан президенті.
Еске салайық, Қазақстандағы қаңтар оқиғалары бейбіт митингілерден басталды, сол кезде елдің түрлі қалаларының тұрғындары алдымен сұйытылған газдың, кейін азық-түлік тауарларының бағасын төмендетуді талап етті. Кейінірек, 4–5 қаңтардан бастап, тәртіпсіздік елдің оңтүстігінде, шығысында және батысында қиратуларға ұласты, тонаушылық басталды, содыр топтар мемлекеттік мекемелерге, тергеу изоляторларына, полиция ғимараттарына, әуежайларға шабуыл жасап, қару тартып алды. Дүкендер мен банктердің тоналғаны, Алматыда, Талдықорғанда, Таразда, Қызылордада, Шымкентте, Өскеменде және Семейде атыс пен адам шығыны болғаны белгілі болды. Қазақстанда төтенше жағдай жарияланды — алдымен кейбір өңірлерде, кейін бүкіл елде. Интернет толық бұғатталды. Мемлекет бақылайтын бірнеше мемлекеттік БАҚ ғана қолжетімді болып қалды. Тәртіпсіздік кезінде жүздеген адамның зардап шеккені туралы хабарлар пайда болды.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Асқар Маминнің үкіметін отставкаға жіберіп, Қазақстанның Қауіпсіздік кеңесін Нұрсұлтан Назарбаевтың орнына басқарды. Ел президентінің шақыруымен Қазақстанға 6 қаңтарда ҰҚШҰ әскерлері «бітімгершілік миссиямен» келді. Қоғамда Тоқаевтың шетелдік әскерилерді енгізу шешіміне наразылық білдірілді, бірақ бұл шешім жергілікті армия мен арнайы қызметтер ішінара ұйымдаспаған жағдайда бетбұрысты сәт болды. ҰҚШҰ күштері толығымен елдің стратегиялық нысандарын күзетуге бағытталды, соның арқасында өз арнайы жасақтарының ресурстары тәртіпсіздікке қарсы әрекет етуге босатылды. Терроризмге қарсы операция режимі жарияланды, қалаларды наразылық білдірушілерден тазарту басталды. Ал 7 қаңтарда-ақ Қазақстан билігі елде тәртіптің қалпына келгенін хабарлады. Бірақ тәртіпсіздік пен тонаушылық фактілерін толық тоқтатуға қаңтардың ортасына таман қол жетті.
Осы оқиғалардың нәтижесінде Қазақстанда премьер-министр, мемлекеттік хатшы, парламент төменгі палатасының спикері ауысты. 16 министрдің жартысы ауыстырылды. Назарбаев билеуші Nur Otan партиясы (қазір Amanat) жетекшісінің қызметінен айырылды. Бұл қызметті Тоқаев алды (26 сәуірде ол партиядан шықты, ал төраға қызметін Мәжілістің қазіргі спикері Ерлан Қошанов алды).
