Люксембург, 29 қазан. Еуропа елдері алдағы үш айда стратегиялық резервтерден нарыққа 42 млн баррель мұнай мен мұнай өнімін шығарады, оның жартысы — дизель отыны, деп мәлімдеді Францияның экономика, қаржы және өнеркәсіп министрі Ролан Лескюр Еуроодақ энергетика министрлерінің кездесуі алдында; Францияның үлесі — 10 млн баррель дизель отыны, ол алдағы күндері нарыққа түсе бастайды.
Резервтердегі француз отыны өзіндік құны бойынша сатылады; Р.Лескюрдің бағалауынша, бұл бағаны литріне 12–18 еуроцентке төмендетеді, ал әсері жанармай бекеттерінде келесі аптада-ақ байқалады. Отын таратушыларға бағаның 1 қарашадан бастап төмендегенін жариялау ұсынылды, шалғай аудандардағы шағын компанияларға пайызсыз қарыз беріледі. Тетік өзгеріп жатыр: бұрын мемлекет стратегиялық қорды сатушыларға қарызға беріп, олар бір айдан кейін оны қайта сатып алатын, енді сатушыларға алған отынды өтеудің қажеті жоқ — мұны Франция премьер-министрі Себастьен Лекорню шешті.
Тәулікке шаққанда еуропалық шығарылым шамамен 460 мың баррель болады, оның 230 мыңы — дизель отыны. Ол «Үлкен жетіліктің» төрт айда 100 млн баррельге дейін мұнай мен отын шығару туралы қазан айындағы келісіміне кіреді, ал ол өз кезегінде Халықаралық энергетика агенттігі (ХЭА) үйлестірген 400 млн баррель шығарылымның бөлігі. Дизель отынының тапшылығын ХЭА қазан айындағы баяндамасында сипаттайды: қыркүйекте дизель отынының әлемдік экспорты бір жыл бұрынғыдан тәулігіне 700 мың баррельге аз болды, өйткені Ресей мен Таяу Шығыстан жеткізілім тәулігіне 1,3 млн баррельге азайып, басқа экспорттаушылар оның бір бөлігін ғана толтырды; агенттік болжамы бойынша, шиеленіс 2027 жылға дейін сақталады. Осындай жағдайда The Guardian басылымының деректері бойынша АҚШ-қа 288 мың тонна ресейлік дизель отынын тиеген жеті танкер келе жатыр.
Мәні неде: Әлемдік нарық шикі мұнайдың емес, мұнай өңдеудің жетіспеушілігіне тірелді: Еуропаға дизель отыны соншалықты жетпей отыр, ол стратегиялық қорларын ашып, пайдасыз сатып жатыр.
Бұл кімге тиімді: Еуропаның жүргізушілері, фермерлері және тасымалдаушыларына — осы қыста арзанырақ дизель отыны. Мұнай өнімдерін экспорттаушыларға — дизель отынының жоғары бағасы сақталады. Негізінен шикі мұнай — КҚК арқылы CPC Blend және «Транснефть» жүйесі арқылы KEBCO экспорттайтын Қазақстан үшін көршілер мен Еуропадағы отын тапшылығы өз мұнай өңдеуін кеңейту жоспарларын тиімдірек етеді.
Негізгі мәлімет: Қазақстан жұмыс істеп тұрған үш мұнай өңдеу зауытында мұнай өңдеуді жылына 18-ден 39 млн тоннаға дейін ұлғайтпақ: Шымкент зауыты 2030 жылға қарай 6-дан 12 млн тоннаға дейін, Павлодар зауыты 9 млн тоннаға дейін, Атырау зауыты 5,5-тен 6,7 млн тоннаға дейін; сонымен қатар қуаты 10 млн тоннаға дейінгі жаңа зауыт салудың негіздемесі дайындалып жатыр. Өңірдегі отын тапшылығын көршілер сезіне бастады: Қырғызстан қазан айында Қытайдан теміржолмен отын ала бастады.
Бұған дейін біз Қырғызстанның Қытайдан теміржолмен отын ала бастағаны және Н.Нәлібаев пен CNPC басшысы Шымкент МӨЗ-ін кеңейтуді талқылағаны туралы да жазған едік.
